ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

สรุปบทเรียนการดำเนินงาน สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน) ปี พ.ศ.2547-2551

หน่วยงาน สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : สรุปบทเรียนการดำเนินงาน สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน) ปี พ.ศ.2547-2551
นักวิจัย : ภัทระ แสนไชยสุริยา
คำค้น : การจัดการงานวิจัยระบบสุขภาพ , ผลการดำเนินงาน , สวรส.อีสาน , องค์ความรู้ด้านสุขภาพ
หน่วยงาน : สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข
ผู้ร่วมงาน : สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ปีพิมพ์ : 2552
อ้างอิง : hs1626 , http://hdl.handle.net/11228/2817 , WA540 ภ363ส 2552 , 52-016
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : ตะวันออกเฉียงเหนือ
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมกับ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) โดยแผนงานวิจัยพื้นที่ ได้จัดตั้ง สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน) ซึ่งเป็นความร่วมมืออย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ.2539 โดยมหาวิทยาลัยขอนแก่นสนับสนุนด้านกำลังคน สถานที่ สาธารณูปโภค ส่วน สวรส.. สนับสนุนด้านงบประมาณ และด้านเทคนิควิชาการ ซึ่งมีการพัฒนาการดำเนินงานเป็นลำดับ ดังนั้นเพื่อเป็นบทเรียนในการดำเนินงานวิจัยระดับพื้นที่ ในรูปแบบภาคีเครือข่าย สวรส.อีสาน ได้สรุปบทเรียน และผลการดำเนินงาน ดังนี้ วิสัยทัศน์ สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน)คือ เป็นองค์กรสนับสนุนกลไกการจัดการ การเรียนรู้ ร่วมกับภาคีสุขภาพที่สอดคล้องกับบริบทอีสาน เพื่อให้เกิดดุลยสุขภาพ โยมียุทธศาสาตร์ในการดำเนินการ คือ ยุทธสาสตร์ที่ 1 การพัฒนาองค์ความรู้และการใช้ประโยชน์ ยุทธศาสตร์ที่ 2 พัฒนาเครือข่าย และยุทธศาสตร์ที่ 3 พัฒนาองค์กร ด้านการบริหารจัดการ สวรส.อีสานเป็นหน่วยงานภายใต้การกำกับของมหาวิทยาลัยขอนแก่น มีคณะกรรมการบริหาร สวรส.อีสาน. กำหนดนโยบาย ผลักดันและให้การสนับสนุนการดำเนินงานของ สวรส.อีสาน มีสำนักงานบริหาร บุคลากร ประกอบด้วย ผู้จัดการ และเจ้าหน้าที่สำนักงาน/ เจ้าหน้าที่บริหารวิชาการ ขับเคลื่อนผ่านแผนงานย่อยที่มีนักวิชาการจากสถาบันการศึกษา ทำงานเชิงประเด็น (issue-based approach) และ ภาคีเครือข่ายพี่ คือ คือ ศูนย์วิจัย โรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ อุบลราชธานี และ ศูนย์วิจัย โรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ทำงานเชิงพื้นที่ (area-based approach) กิจกรรมหลักภายใต้กรอบยุทธศาสตร์ 3 ด้าน คือ การทบทวนและพัฒนาผังพิสัยการวิจัย การพัฒนาข้อเสนอโครงการวิจัย ประสานองค์กรแหล่งทุนเพื่อขอรับการสนับสนุนทุน จัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้/จัดประชุมวิชาการเพื่อเผยแพร่ผลงานวิจัย จากข้อชี้แนะของนายแพทย์วิพุธ พูลเจริญ (อดีตผู้อำนวยการ สวรส.) ให้ใช้ผังพิสัยการวิจัยเป็นกรอบในการวางแนวทางดำเนินงาน คณะกรรมการบริหาร สวรส.อีสานได้กำหนดให้ “สุขภาพแรงงานอีสาน” เป็นประเด็นหลักในการทำงานพัฒนาผังพิสัย ด้วยกระบวนการ ทบทวนสถานาการณ์การศึกษาวิจัย และประชุมเชิงปฏิบัติการระดมความคิดจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งนักวิชาการ และผู้ปฏิบัติ ซึ่งมีขับเคลื่อนงานต่อด้วยการจัดตั้งแผนงานย่อย ทั้งนี้ มีปัจจัยหลักในการพิจารณาจัดตั้งแผนงานย่อย คือ มีแหล่งทุนสนับสนุนงบประมาณ มีผู้รับผิดชอบหลัก และมีพื้นที่ปฏิบัติการ ซึ่งระยะการดำเนินงาน 4 ปี เกิดแผนงานย่อยทั้งหมด 9 แผนงาน ได้แก่ 1) แผนงานสุขภาพแรงงานอีสาน 2) แผนงานอุบัติเหตุจราจร จ.อุบลราชธานี 3) แผนงานเครือข่ายบริการสุขภาพปฐมภูมิ 4) แผนงานควบคุมและป้องกันโรคเอดส์ 5) แผนงานสุราในบริบทอีสาน 6) แผนงานพัฒนาระบบบริการสาธารณสุขเขต 13 7) แผนงานประเมินผลเพื่อเสริมสมรรถนะ 8) แผนงานระบบข้อมูลสุขภาพระดับพื้นที่ 9) แผนงานพัฒนาคุณภาพชีวิตการรทำงานในสถานประกอบการ โดยในแต่ละแผนงาน มีผู้จัดการแผนงานเป็นผู้ขับเคลื่อนการดำเนินการ กระบวนการพัฒนาข้อเสนอโครงการประกอบด้วยการสนับสนุนที่ปรึกษา และกระบวนการประชุมเชิงปฏิบัติการนำเสนอร่างข้อเสนอโครงการ และการวิพากษ์โดยผู้ทรงคุณวุฒิ โดยมีผู้จัดการแผนงานย่อยเป็นผู้ขับเคลื่อน ในการจัดกระบวนการเพื่อสร้างองค์ความรู้นั้น สวรส.อีสาน มีการดำเนินการ 2 รูปแบบ คือ ผ่านกระบวนการวิจัย และ ผ่านกระบวนการเรียนรู้จากการปฏิบัติ (การจัดกระบวนการเรียนรู้) ส่วนกระบวนการสร้างเครือข่าย เริ่มด้วยการหาคนต้นเรื่องซึ่ง คือ ผู้จัดการแผนงานย่อย จากนั้นจึงเปิดพื้นที่/เวทีสื่อสารความคิด ร่วมกันเป็นภาคี สร้างงานวิจัย ด้วยสัมพันธภาพที่เกื้อกูลบนระนาบเดียวกัน โดย สวรส.อีสาน สร้างแนวทางหาทุนสนับสนุนการดำเนินงาน กระบวนการแปลงความรู้สู่การใช้ประโยชน์ มีการปรับกระบวนการทำงานจากผลการวิจัยของผู้ปฏิบัติที่เป็นนักวิจัยพื้นที่ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อผู้รับบริการ และการประสานกับหน่วยงานหรือองค์กรในพื้นที่ในการขยายพื้นที่ดำเนินงาน สวรส.อีสาน มีการดำเนินงานในประเด็นการเสริมพลังอำนาจชุมชนค่อนข้างจำกัด เนื่องจากกลุ่มป้าหมายที่เป็นภาคีร่วมงานเป็นหน่วยบริการสาธารณสุขเป็นส่วนใหญ่ การเปลี่ยนแปลงที่เป้นผลจากกระบวนการจัดการความรู้ของ สวรส.อีสาน คือ การที่นักวิจัยในพื้นที่ได้เรียนรู้ตนเอง เรียนรู้กระบวนการทำงาน ตลอดจนศักยภาพในการจัดกระบวนการพัฒนางานจากหลักฐานเชิงประจักษ์ นอกจากนี้ ยังได้สร้างนักวิจัยที่มีศักยภาพระดับพื้นที่ และการดำเนินงานแผนงานย่อยได้สร้างและเปิดพื้นที่ให้มีการแลกเปลี่ยนข้อมูล ประสบการณ์ และวางรากฐานความร่วมมือ นักวิจัยและสมาชิกเครือข่ายได้ขยายพื้นที่ดำเนินการจากผลงานวิจัยที่ได้พัฒนาขึ้น ขยายเครือข่ายการวิจัยและการเชื่อมกับนักวิชาการในสถาบันการศึกษาอย่างต่อเนื่อง ในส่วนของการประสานกับแหล่งทุน การดำเนินงานของสวรส.อีสานเป็นส่วนเชื่อมต่อระหว่างนักวิจัยพื้นที่ กับ แหล่งทุนส่วนกลาง แม้ สวรส.อีสาน มีการจัดทำผังพิสัยการวิจัยเพื่อเป็นกรอบทิศทางในการดำเนินงาน อย่างไรก็ตาม ผังพิสัยการวิจัยนั้นถูกนำไปใช้ในการกำหนดประเด็นการวิจัย และพัฒนาเป็นข้อเสนอโครงการวิจัยเพื่อขอรับทุนจากแหล่งทุน ซึ่งเป็นการใช้ประโยชน์ในระดับหนึ่งเท่านั้น ยังไม่สามารถนำไปสู่การกำหนดทิศทางการใช้องค์ความรู้เพื่อพัฒนาบริการที่ตอบสนองปัญหาและสอดคล้องกับบริบทพื้นที่ อนึ่ง งานวิจัยที่ สวรส.อีสานให้การสนับสนุนหรือผลักดัน นั้น เกิดขึ้นสองรูปแบบ คือ งานวิจัยที่สอดคล้องกับประเด็นของ สวรส.อีสาน”สุขภาพแรงงานอีสาน” ซึ่ง สวรส.อีสานสนับสนุนงบประมาณดำเนินงาน และงานวิจัยที่เกิดจากการการริเริ่มของสถาบันเครือข่ายภาคีซึ่งเป็นแหล่งทุน ซึ่งการดำเนินงานสนับสนุนงานวิจัยทั้งสองด้านเป็นการหนุนเสริมซึ่งกันและกัน ในการพัฒนานักวิจัยพื้นที่ การขยายเครือข่าย การเคลื่อนย้ายทรัพยากร และการระดมทุน ทั้งนี้หากพิจารณาว่า การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เป็นการพัฒนาที่สนับสนุนต่อการพัฒนาที่ยั่งยืน กล่าวได้ว่า สวรส.อีสาน ได้มีกระบวนการพัฒนาบุคลากรในภาคตะวันออกฉียงเหนือจำนวนหนึ่งกระจายไปเกือบทุกจังหวัด ซึ่งเชื่อว่า ด้วยกระแสการวิจัยจะทำให้นักวิจัยพื้นที่ ที่ร่วมเรียนรู้กับ สวรส.อีสาน มีการทำวิจัยเพื่อพัฒนางานบริการของหน่วยงานหรือองค์กรอย่างต่อเนื่อง จากการดำเนนิงานระยะเวลาสี่ปี สวรส.อีสาน ได้สนับสนุนให้มีการพัฒนาผังพิสัยการวิจัย 3 ผังพิสัย จัดตั้งแผนงานย่อย 9 แผนงาน มีสถาบันภาคีเครือข่าย 16 ภาคี และเครือข่ายพื้นที่ 15 หน่วยงาน มีข้อเสนอโครงการวิจัย จำนวน 55 ข้อเสนอโครงการ มีโครงการที่ได้รับทุนจากสวรส.อีสาน 13 โครงการ รับทุนจากสถาบันภาคีเครือข่าย 22 โครงการ มีเอกสารรายงาน 35 เรื่อง ส่วนรูปแบบการดำเนินการพัฒนาระบบสุขภาพระดับพื้นที่ระยะต่อไปนั้น เพื่อให้การดำเนินงานมีความต่อเนื่อง วิสัยทัศน์ พันธกิจ โครงสร้าง และแผนงานของ สวรส.อีสาน ไม่มีการเปลี่ยนแปลงมากนัก ยกเว้นในส่วนโครงสร้างไม่มีคณะกรรมการบริหารฯ โดยในปัจจุบันเป็นการดำเนินงานภายใต้การกำกับดูแลของรองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยขอนแก่น และมีเครือข่ายนักวิชาการสถาบัน และนักวิจัยพื้นที่เข้าร่วมกิจกรรมตามภารกิจที่สอดคล้อง กล่าวโดยสรุป สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน) มีการดำเนินงานโดยมุ่งเน้นการพัฒนาคน บนฐานการทำงาน ประสานภารกิจให้เข้ากับระบบงานปกติ ตลอดจนการจัดการเรียนการสอน เป็นการเปิดพื้นที่ให้นักวิชาการมีพื้นที่ปฏิบัติการ ตลอดจนการวางรากฐานการทำงานในพื้นที่ด้วยการทำงานร่วมเป็นเครือข่าย ก่อให้เกิดกลุ่มคนทำงานวิจัยระบบเพื่อพัฒนาระบบสุขภาพที่เหมาะสมและสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ของประเทศไทย ด้วยกลการประสานความร่วมมือ การระดมทรัพยากรทั้งจากภายในและภายนอก ผสมผสานให้เกิดการพัฒนางานด้วยกระบวนการวิจัย

สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข

บรรณานุกรม :
ภัทระ แสนไชยสุริยา . (2552). สรุปบทเรียนการดำเนินงาน สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน) ปี พ.ศ.2547-2551.
    นนทบุรี : สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
ภัทระ แสนไชยสุริยา . 2552. "สรุปบทเรียนการดำเนินงาน สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน) ปี พ.ศ.2547-2551".
    นนทบุรี : สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.
ภัทระ แสนไชยสุริยา . "สรุปบทเรียนการดำเนินงาน สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน) ปี พ.ศ.2547-2551."
    นนทบุรี : สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข, 2552. Print.
ภัทระ แสนไชยสุริยา . สรุปบทเรียนการดำเนินงาน สำนักงานสนับสนุนการวิจัยระบบสุขภาพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (สวรส.อีสาน) ปี พ.ศ.2547-2551. นนทบุรี : สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2552.