ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การสำรวจหาเลกตินใหม่จากพืชและการประยุกต์ใช้

หน่วยงาน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การสำรวจหาเลกตินใหม่จากพืชและการประยุกต์ใช้
นักวิจัย : โสพิศ วงศ์คำ , พัชรี บุญศิริ , ชัยศิริ วงศ์คำ , สนธยา สิมะเสถียรโสภณ , ชูศรี ไตรสนธิ , คณิต อธิสุข , บรรจบ ศรีภา , Sopit Wongkham , Patcharee Boonsiri , Chaisiri Wongkham , Sontaya Simasathiansophon , Chusie Trisonthi , Kanit Atisook , Banchob Sripa
คำค้น : ALA , Artocarpus lakoocha agglutinin , Biological sciences , BMA , Butea monosperma agglutinin , Lectin , Pharmacology , Pharmacology and pharmacy , มะหาด , ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ , สาขาวิทยาศาสตร์เคมีและเภสัช , เมล็ดทองกวาว , เลกติน , เลคติน
หน่วยงาน : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2536
อ้างอิง : http://www.nstda.or.th/thairesearch/node/24085
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

โครงการนี้ได้สำรวจเลกตินจากพืชที่ปลูกหรือขึ้นตามธรรมชาติในภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยจำนวน 200 ชนิด ตัวอย่างพืชที่ใช้ในการสำรวจนอกจากใช้ส่วนเมล็ดเป้นหลักแล้ว ยังใช้ส่วนฝัก เนื้อผล และเปลือก การสำรวจนี้ได้เลือกใช้คุณสมบัติการทำให้เม็ดเลือดแดงเกาะกลุ่มเป้นคุณสมบัติหลักในการติดตามเลกตินในตัวอย่างต่างๆ โดยใช้เม็ดเลือดแดงของคน (กลุ่ม A, B และ O) หนูแฮมสเตอร์ หนูถีบจักร หนูขาว ห่าน และนกพิราบ เป้นตัวทดสอบ พืชที่ไม่สามารถ identify ชื่อวิทยาศาสตร์หรือทำให้เกิดการแตกของเม็ดเลือดแดงได้ตัดออกจากการศึกษานี้ ผลการสำรวจพบว่าร้อยละ 50 ของพืชที่สำรวจมีเลกตินเป็นองค์ประกอบ ส่วนใหญ่เป็นเลกตินที่มีความจำเพาะต่อ mucin และ N-acetylgalactosamine และไม่มีความจำเพาะต่อชนิดของเม็ดเลือดแดงที่ใช้ในการสำรวจ จากข้อมูลพื้นฐานที่สำรวจได้เลือกศึกษาเลกตินจากเมล็ดทองกวาว (Butea monosperma agglutinin, BMA) และมะหาด (Artocarpus lakoocha agglutinin, ALA) ทำการศึกษาวิธีแยกสกัดเลกตินทั้งสองให้บริสุทธิ์และศึกษาคุณสมบัติทางชีวภาพและกายภาพ เลกตินจากเมล็ดทองกวาวสามารถสกัดให้บริสุทธิ์ได้ใน 2 ขั้นตอนคือ การตกตะกอนด้วยเกลือแอมโมเนียมซัลเฟตและ N-acetylgalactosamine agarose column BMA เป็นไกลโคโปรตีนประกอบด้วย 2 subunits มีน้ำหนักโมเลกุล 32 และ 34 kDa มีความจำเพาะต่อ N-acetylgalactosamine > lactose > D-fucose เป็นที่น่าสังเกตว่า BMA สามารถแยกความแตกต่างระหว่าง D และ L-isomer ของ futose ได้อย่างสมบูรณ์ นอกจากนี้ BMA ยังมีคุณสมบัติในการกระตุ้น T-lymphocyte ซึ่งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการศึกษาการทำงานของ T-lymphocyte ได้ มะหาดเป็นพืชที่มีเลกตินอยู่ในทุกส่วนของพืชยกเว้นส่วนเนื้อผล และเมล็ดเป็นส่วนที่มีเลกตินอยู่ในปริมาณสูงมากเมื่อเทียบกับพืชอื่นๆที่สำรวจ เลกตินจากเมล็ดมะหาดมีหลาย isolectins ชนิดที่มีมากที่สุด (>90) เป็นกลุ่มที่มี pH เป็นด่างที่สามารถแยก isolectins เป้นชนิด ALA-I และ ALA-II ได้โดยใช้ anion exchange column chromatography ที่ pH 8.5 และ 8.0 ตามลำดับ เลกตินทั้งสอง types เป็นโปรตีน มีคุณสมบัติคล้ายคลึงกันหลายประการ คือประกอบด้วย 2 subunits ที่มีน้ำหนักโมเลกุล 14 และ 17.2 kDa ในสัดส่วนที่ต่างกัน มีความจำเพาะต่อไกลโคโปรตีนชนิด asialo mucin > asialofetuin > mucin >fetuin ALA สามารถทำให้เกิดการเกาะกลุ่มของตัวอสุจิของคนและสัตว์ เช่น วัว แพะ แกะ ไก่ และหมู จึงสามารถใช้ ALA ในการศึกษา glycoconjugates ของผิวเซลล์อสุจิหรือศึกษากระบวนการปฏิสนธิในระดับโมเลกุลได้ ทั้ง BMA และ ALA สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการวิเคราะห์ glycoconjugates ด้วยวิธี lectin affinity electrophoresis ได้ เนื่องจากเลกตินทั้ง 2 เคลื่อนที่ไปยังขั้วลบซึ่งสามารถทำให้เกิด retardation กับ glycoconjugates ในตัวอย่างซึ่งเคลื่อนที่ไปยังขั้วบวก จากการทดลองใช้ BMA affinity electrophoresis ในการแยก a-fetoprotein จากมะเร็งชนิดต่างๆ พบว่า BMA มีคุณสมบัติคล้าย E-PHA คือมีความจำเพาะต่อ a-fetoprotein จากมะเร็งตับ จึงสามารถใช้ BMA affinity electrophoresis เป้นวิธีตรวจสอบมะเร็งตับได้ ทั้ง biotinylated BMA และ ALA ที่เตรียมขึ้นสามารถนำไปใช้ในการวิเคราะห์ glycoconjugates ร่วมกับ avidin หรือ streptavidin-peroxidase ด้วยวิธี Enzyme-linked lectin assay (ELLA), lectin blotting และ histochemistry ได้ จากการทดลองใช้วิธีดังกล่าวในการศึกษา glycoconjugates ในซีรัมหรือชิ้นเนื้อตัวของผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดี พบว่าทั้ง BMA และ ALA ไม่มีความจำเพาะต่อ glycoconjugates ในตัวอย่างของผู้ป่วยมะเร็งท่อน้ำดี จากการทดลองศึกษา glycoconjugates ในซีรัมคนปกติและผู้ป่วยโรคต่างๆโดยวิธี lectin blotting พบความสัมพันธ์ของ BMA reactive protein ที่มีน้ำหนักโมเลกุล 90 kDa ในซีรัมกับความผิดปกติของตับจึงอาจใช้ BMA reactive protein ดังกล่าวเป้นตัวแสดง (marker) ความผิดปกติของตับได้ แม้ว่าการวิจัยนี้จะไม่พบเลกตินที่มีคุณสมบัติพิเศษเฉพาะตัว แต่ข้อมูลจากการสำรวจเลกตินในพืชต่างๆสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับผู้ที่สนใจสกัดหรือศึกษารายละเอียดและประยุกต์ใช้เลกตินแต่ละชนิดต่อไป

บรรณานุกรม :
โสพิศ วงศ์คำ , พัชรี บุญศิริ , ชัยศิริ วงศ์คำ , สนธยา สิมะเสถียรโสภณ , ชูศรี ไตรสนธิ , คณิต อธิสุข , บรรจบ ศรีภา , Sopit Wongkham , Patcharee Boonsiri , Chaisiri Wongkham , Sontaya Simasathiansophon , Chusie Trisonthi , Kanit Atisook , Banchob Sripa . (2536). การสำรวจหาเลกตินใหม่จากพืชและการประยุกต์ใช้.
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
โสพิศ วงศ์คำ , พัชรี บุญศิริ , ชัยศิริ วงศ์คำ , สนธยา สิมะเสถียรโสภณ , ชูศรี ไตรสนธิ , คณิต อธิสุข , บรรจบ ศรีภา , Sopit Wongkham , Patcharee Boonsiri , Chaisiri Wongkham , Sontaya Simasathiansophon , Chusie Trisonthi , Kanit Atisook , Banchob Sripa . 2536. "การสำรวจหาเลกตินใหม่จากพืชและการประยุกต์ใช้".
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
โสพิศ วงศ์คำ , พัชรี บุญศิริ , ชัยศิริ วงศ์คำ , สนธยา สิมะเสถียรโสภณ , ชูศรี ไตรสนธิ , คณิต อธิสุข , บรรจบ ศรีภา , Sopit Wongkham , Patcharee Boonsiri , Chaisiri Wongkham , Sontaya Simasathiansophon , Chusie Trisonthi , Kanit Atisook , Banchob Sripa . "การสำรวจหาเลกตินใหม่จากพืชและการประยุกต์ใช้."
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, 2536. Print.
โสพิศ วงศ์คำ , พัชรี บุญศิริ , ชัยศิริ วงศ์คำ , สนธยา สิมะเสถียรโสภณ , ชูศรี ไตรสนธิ , คณิต อธิสุข , บรรจบ ศรีภา , Sopit Wongkham , Patcharee Boonsiri , Chaisiri Wongkham , Sontaya Simasathiansophon , Chusie Trisonthi , Kanit Atisook , Banchob Sripa . การสำรวจหาเลกตินใหม่จากพืชและการประยุกต์ใช้. ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ; 2536.