ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การศึกษาแนวทางการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่น : กรณีศึกษาสมุนไพรน้ำหมักลูกยอที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อช่วยเพื่อนอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี

หน่วยงาน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การศึกษาแนวทางการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่น : กรณีศึกษาสมุนไพรน้ำหมักลูกยอที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อช่วยเพื่อนอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
นักวิจัย : สุชาดา พัฒนกนก , พรทิพย์ วินโกมินทร์ , วิภาวี เกียรติศิริ , สุภาศิริ พะหูชนม์ , สุนันท์ เครือคล้าย , สุนทรี จีนธรรม , วรวรรณ จงศักดิ์สวัสดิ์
คำค้น : Biological sciences , Fermentation , Food , Food science and technology , Herbal Morinda , Inburi , Ionic Plasma , Local wisdom , Sing Buri , การหมัก , น้ำหมักลูกยอ , ภูมิปัญญาท้องถิ่น , ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อช่วยเพื่อนอินทร์บุรี , สมุนไพร , สาขาวิทยาศาสตร์เคมีและเภสัช , สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ , สิงห์บุรี , อาหารหมัก , อาหารหมักพื้นเมือง , อินทร์บุรี
หน่วยงาน : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2546
อ้างอิง : http://www.nstda.or.th/thairesearch/node/24004
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การวิจัยเรื่องการศึกษาแนวทางการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่น : กรณีศึกษาสมุนไพรน้ำหมักลูกยอ ที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อนช่วยเพื่อนอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลสำคัญต่อการพัฒนา และยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพรน้ำหมักลูกยอ ศึกษาแนวทางการนำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาใช้ในกระบวนการพัฒนาและยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพรน้ำหมักลูกยอ และศึกษาวิเคราะห์ความเหมาะสมในการพัฒนาและสืบสานภูมิปัญญาไทยด้านสมุนไพรน้ำหมักลูกยอ

ผลการศึกษาปัจจัยด้านชุมชนท้องถิ่น และความสัมพันธ์กับองค์กรภายนอก ได้แก่ บริบทชุมชน วัฒนธรรม การบริหารจัดการ และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ พบว่า ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อนช่วยเพื่อนอินทร์บุรี ตั้งอยู่เลขที่ 2 หมู่ 7 ได้เริ่มก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2542 โดยมีการรวมกลุ่มของภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชน แล้วก่อตั้งเป็นชมรมเพื่อนช่วยเพื่อน มีคณะกรรมการบริหารโครงการ 11 คน ปัจจุบันมีสมาชิกประมาณ 220 คน และมีเครือข่ายอยู่ทุกภาคของประเทศไทย ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพรลูกยอสืบสานมาจากบรรพบุรุษ โดยนำลูกยอสุกวางใส่ไหเกลือ หรือจิ้มเกลือ ตลอดจนนำมาแช่น้ำผึ้ง รับประทานเป็นยาขับลม ช่วยให้หลับสบาย และขับถ่ายสะดวก ต่อมามีการทำน้ำหมักชีวภาพเพื่อใช้ในการกสิกรรม การทำความสะอาด และการดื่มเพื่อสุขภาพ จึงได้ผลิตสมุนไพรน้ำหมักลูกยอสำหรับดื่มเพื่อสุขภาพและรักษาโรคภัยไข้เจ็บ เมื่อได้ผลดีจึงมีผู้นิยมบริโภคอย่างแพร่หลาย และชุมชนมีวัฒนธรรมในการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพและสมุนไพร ส่วนการบริหารจัดการและการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ บริหารในรูปของคณะกรรมการ และเป็นเครือข่ายขององค์กรเครือข่ายกสิกรรมไร้สารพิษแห่งประเทศไทย และเป็นเครือข่ายของชุมชนอโศก

ปัจจัยด้านการผลิตและเทคโนโลยีที่ชุมชนมีการผลิตน้ำหมักชีวภาพหลายสูตร สำหรับสูตรที่ศึกษาคือ สูตรสมุนไพรน้ำหมักลูกยอ โดยมีสูตรในการหมักคือ ลูกยอสุก 3 ส่วน น้ำตาลทรายแดง 1 ส่วน และน้ำสะอาด 10 ส่วน วิธีการหมัก ทำโดยคัดเลือกลูกยอที่แก่จัด ห่าม หรือสุก ล้างให้สะอาด ผึ่งให้แห้ง นำมาใส่ถังหมักด้วยน้ำตาลทรายแดง ปิดฝาถังหมักให้สนิทประมาณ 15 วัน แล้วเติมน้ำหมักต่ออีก 75 วัน รวมเป็น 3 เดือน แล้วจึงนำมากรองใส่ภาชนะบรรจุปิดให้สนิท แล้วนำมาบริโภคโดยนำมาผสมน้ำปรุงรสเป็นสูตรพร้อมดื่ม สำหรับผลการตรวจสอบผลิตภัณฑ์ พบว่า น้ำหมักลูกยอมีความปลอดภัยจากจุลินทรีย์และสารเจือปน ส่วนผลการวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการพบว่า มีคาร์โบไฮเดรต แคลเซียม โซเดียม เหล็ก วิตามินบี 1 และวิตามินบี 2

ปัจจัยการนำไปสู่ผู้บริโภค พบว่า โครงสร้างและขนาดของตลาดที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชน มีตลาดจำหน่ายอยู่ในอำเภออินทร์บุรี จังหวัดอื่นๆและกรุงเทพมหานคร โดยมีระบบขายส่งและขายปลีก และมีผู้มาซื้อไปจำหน่ายเองทั้งสูตรหัวเชื้อ และสูตรพร้อมดื่ม มียอดจำหน่ายประมาณเดือนละ 4,000 - 10,000 ลิตร

ผลการศึกษากระบวนการพัฒนาและยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพรน้ำหมักลูกยอโดยคณะผู้วิจัยได้ร่วมกับผู้ผลิตคิด วิเคราะห์ และใช้กระบวนการอบรมเพื่อพัฒนาและยกระดับภูมิปัญญา ทำให้ผู้ผลิตได้พัฒนาสถานที่ผลิต กระบวนการผลิต โดยเปลี่ยนถังหมักที่มีคุณภาพดีเป็นถังสีขาวปากแคบ พัฒนาบรรจุภัณฑ์เป็นขวดแก้วสำหรับบรรจุน้ำลูกยอในบางส่วน และเตรียมพัฒนาผลิตภัณฑ์ลูกยอในรูปแบบอื่น ให้เกิดความหลากหลาย ขยายสู่ชุมชนอื่น ซึ่งจะมีผลทำให้เศรษฐกิจชุมชนดีขึ้นและมีความเข้มแข็งมากขึ้น

This research aimed to study and analyze the factors which have a major influence on developing and upgrading the local wisdom regarding the extraction of Ionic Plasma from Herbal Morinda, studying the guidance of applying the science and technology to the process of developing and upgrading the Herbal Morinda Ionic Plasma and conserving the local wisdom regarding the extraction of Ionic Plasma from Herbal Morinda.

This study involved the local community, the community context, the administration and the network cooperation. The Inburi Friends' Cooperative Community Learning Center was set up on March 1, 1999 by the local wisdom team. Thefriends'Cooperative Community Learning Center, at present, consists of 11 project committees and 220 members. This center is located at 2 Moo 7 Inburi District, Sing Buri Province and there are many branches in all parts of Thailand. The local wisdom regarding the Herbal Morinda Ionic Plasma has been passed down from generation to generation for many years. Previously, Morinda was put in a jar over a layer of salt or honey. Morinda is nature's life enhancer. Its benefit is as a carminative. It helps us to have a good bowel system and to sleep well. Then, after the Morinda is fermented for agricultural uses, it is also used as a health drink and for curing many kinds of diseases. It has been very popular and widespread in the community. The administration and the network cooperation is known as the Nontoxic Agricultural Organization of Thailand along with the Network of the Asoke Community.

In the production, there are many formulas for Ionic Plasma. The formula and ingredients used in this study consisted of three portions of ripe Morinda, one portion of brown sugar and ten portions of water. The method of the fermentation was : (1) select the ripe Morinda, wash and dry (2) ferment in the jar with the brown sugar for fifteen days (3) add some water and ferment for an additional 75 days with the total being 3 months, (4) filter and preserve in the container with the cover tightly closed (5) then add the concentrated Herbal Morinda Ionic formula with water.

According to the result of the product inspection, it was found that the Herbal Morinda Ionic Plasma was bacteria-free and additive-free. It had valuable nutrients including carbohydrate, calcium, sodium, iron, vitamin B1 and vitamin B2. Besides, it was found out that the wholesale and retail sales of the Herbal Morinda Ionic Plasma were about 4,000 - 10,000 litres per mouth in Bangkok, Inburi and other provinces. The researchers tried to study the process of developing and upgrading the local wisdom regarding the extraction Ionic Plasma from Herbal Morinda. This helped them develope the location of the production and the production process by selecting better - quality packages or changing to the glass bottles in order to increase the diversity; expand the development to other communities : and strengthen the economic condition in the local areas.

บรรณานุกรม :
สุชาดา พัฒนกนก , พรทิพย์ วินโกมินทร์ , วิภาวี เกียรติศิริ , สุภาศิริ พะหูชนม์ , สุนันท์ เครือคล้าย , สุนทรี จีนธรรม , วรวรรณ จงศักดิ์สวัสดิ์ . (2546). การศึกษาแนวทางการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่น : กรณีศึกษาสมุนไพรน้ำหมักลูกยอที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อช่วยเพื่อนอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี.
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
สุชาดา พัฒนกนก , พรทิพย์ วินโกมินทร์ , วิภาวี เกียรติศิริ , สุภาศิริ พะหูชนม์ , สุนันท์ เครือคล้าย , สุนทรี จีนธรรม , วรวรรณ จงศักดิ์สวัสดิ์ . 2546. "การศึกษาแนวทางการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่น : กรณีศึกษาสมุนไพรน้ำหมักลูกยอที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อช่วยเพื่อนอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี".
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ.
สุชาดา พัฒนกนก , พรทิพย์ วินโกมินทร์ , วิภาวี เกียรติศิริ , สุภาศิริ พะหูชนม์ , สุนันท์ เครือคล้าย , สุนทรี จีนธรรม , วรวรรณ จงศักดิ์สวัสดิ์ . "การศึกษาแนวทางการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่น : กรณีศึกษาสมุนไพรน้ำหมักลูกยอที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อช่วยเพื่อนอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี."
    ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, 2546. Print.
สุชาดา พัฒนกนก , พรทิพย์ วินโกมินทร์ , วิภาวี เกียรติศิริ , สุภาศิริ พะหูชนม์ , สุนันท์ เครือคล้าย , สุนทรี จีนธรรม , วรวรรณ จงศักดิ์สวัสดิ์ . การศึกษาแนวทางการยกระดับภูมิปัญญาท้องถิ่น : กรณีศึกษาสมุนไพรน้ำหมักลูกยอที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อช่วยเพื่อนอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี. ปทุมธานี : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ; 2546.