ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

ศึกษาสภาวะอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ในประเทศไทย

หน่วยงาน สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : ศึกษาสภาวะอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ในประเทศไทย
นักวิจัย : อรฉัตร เลียงพิบูลย์ , จิราพร ตั้งพูลเจริญ , ปณิตา ล่ำซำ , สิรินทร ไชยศักดา , สุมาวสี ศาลาสุข , นนทวัฒน์ มะกรูดอินทร์ , ปัญชลี พึ่งพิศ , วิภาภรณ์ บุตรเมฆ , อัจฉริยา รักษ์รอด , สกุณา แซ่ซึ่ง , Orachat Leingpeboon , Jiraporn Jaroenpool , Panita Lamsam , Sirintorn Chaisakda , Sumavasee Salasuk , Nonthawat Magroodin , Puncharee Pungpit
คำค้น : Computer software , Computer software industry , Information, computing and communication sciences , Thailand , ซอฟต์แวร์ , ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ , สาขาเทคโนโลยีสารสนเทศและนิเทศศาสตร์ , อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ , ไทย
หน่วยงาน : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2551
อ้างอิง : http://www.nstda.or.th/thairesearch/node/97
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์จัดให้เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ของประเทศ เช่นเดียวกับอุตสาหกรรมการเกษตร และอาหาร แฟชั่น ท่องเที่ยว ยานยนต์ และอัญมณี เนื่องจากความต้องการซอฟต์แวร์มีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีปัจจัยเสริมจากการเติบโตของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารอีกด้วย อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์เป็นอุตสาหกรรมที่พัฒนาบนฐานของความรู้ (Knowledge-Based) ซอฟต์แวร์เป็นสินค้าที่ไม่มีตัวตน การสร้างหรือผลิตซอฟต์แวร์ อาศัยวัตถุดิบด้านความรู้ความสามารถบุคลากรและเครื่องมือต่างๆ เช่น คอมพิวเตอร์และซอฟต์แวร์ และสาธารณูปโภคด้านการสื่อสารต่างๆ เป็นหลักโดยที่ไม่ต้องอาศัยการลงทุนด้านเครื่องจักรอุปกรณ์ที่มีมูลค่าสูง เมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมอื่น ด้วยคุณลักษณะดังกล่าว ประเทศไทยซึ่งมีแรงงานที่มีความปราณีต ประกอบกับจุดแข็งในหลายๆ ด้านเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ เช่น ภาวะทางการเมืองที่สงบและไม่มีเหตุการณ์ที่รุนแรงเหมือนประเทศเพื่อนบ้าน แนวโน้มของเศรษฐกิจในประเทศที่กำลังขยายตัว รวมทั้งความพร้อมในโครงการพื้นฐานที่จำเป็น จึงมีโอกาสที่จะพัฒนาศักยภาพของประเทศในอุตสาหกรรมนี้ ภาครัฐได้ตระหนักถึงความสำคัญของการเร่งพัฒนาอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ โดยได้กำหนดไว้ในแผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศไทย พ.ศ. 2545-2549 ในยุทธ์ศาสตร์ที่ 1 ว่า ให้อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์เป็นตัวหลักในการขับเคลื่อนเพื่อยกระดับอุตสาหกรรม เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารของประเทศให้เป็นผู้นำในภูมิภาค โดยเน้นการทั้งการพัฒนาตลาดผลิตภัณฑ์ซอฟต์แวร์ที่ผลิตจากผู้ประกอบการใน ประเทศ พัฒนาทักษะผู้ประกอบการ/ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ไทย พัฒนาคุณภาพสินค้าและบริการซอฟต์แวร์ โดยมีแผนขับเคลื่อนหลักที่ในการพัฒนา สร้างศักยภาพ และความพร้อมของอุตสาหกรรม ICT ด้านซอฟต์แวร์ ปัจจุบันภาครัฐจะได้จัดตั้งหน่วยงานเพื่อมาดำเนินการให้ความช่วยเหลือรวม ทั้งในการส่งเสริมหรือสนับสนุนอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ขึ้นหลายหน่วยงาน แต่พบว่าอุปสรรคที่สำคัญประการหนึ่งในการให้ความช่วยเหลือจากหน่วยงานภาครัฐ คือความเข้าใจตัวอุตสาหกรรมอย่างแท้จริง หนึ่งในสาเหตุหลักคือ การขาดแคลนข้อมูลที่สะท้อนถึงสถานะภาพที่แท้จริงของอุตสาหกรรม ส่งผลให้มาตรการหรือความช่วยเหลือต่างๆที่ภาครัฐจัดทำขึ้นนั้นไม่ประสบผลตาม ที่คาดหมายไว้ เขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีภารกิจหลักในการส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดความเข็ม แข็งในแก่ธุรกิจและอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ในประเทศ เห็นถึงความสำคัญของปัญหาดังกล่าว พร้อมทั้งตระหนักว่า ข้อมูลเป็นปัจจัยสำคัญต่อการวางแผนและการจัดทำกลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ดี ที่ผ่านมา ประเทศไทยยังมีข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมน้อยมาก การศึกษาส่วนใหญ่จะเป็นการศึกษาในภาพกว้างในเชิงมูลค่าหรือขนาดของตลาด ไม่มีการศึกษาเชิงลึกที่จะให้ข้อมูลเพียงพอต่อการวางกลยุทธ์หรือทำให้เข้าใจ อุตสาหกรรมอย่างแท้จริง ส่งผลให้ความเข้าใจในตัวอุตสาหกรรมมีอย่างจำกัด ความขาดแคลนข้อมูลยังทำให้ประเทศขาดโอกาสด้านการลงทุนจากต่างชาติอีกด้วย ทั้งนี้ ด้วยตระหนักถึงความจำเป็นดังกล่าว เขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งประเทศไทย จึงได้จัดให้มีโครงการศึกษาศักยภาพของอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ขึ้น เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลที่สำคัญอันที่ช่วยให้เกิดความเข้าใจในอุตสาหกรรม ซอฟต์แวร์ยิ่งขึ้น ได้แก่ ข้อมูลที่สะท้อนถึงสถานภาพของตลาดแรงงานซอฟต์แวร์ของประเทศ ข้อมูลของกลุ่มซอฟต์แวร์ที่ประเทศไทยมีความชำนาญ ข้อมูลที่ระบุถึงกลุ่มผู้ประกอบการที่มีความชำนาญในซอฟต์แวร์ในกลุ่มต่างๆ ข้อมูลที่สะท้อนสถานะและความสามารถในการทำตลาดต่างประเทศของผู้ประกอบการไทย และข้อมูลแสดงถึงบรรยากาศและความพร้อมด้านการลงทุนในธุรกิจด้านซอฟต์แวร์ รวมถึงปัญหาและอุปสรรคต่างๆที่ผู้ประกอบการได้รับ เพื่อจักนำข้อมูลดังกล่าว มาพิจารณาในการพัฒนากลยุทธ์ของเขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ประเทศไทย หรือให้การสนับสนุนที่มีประสิทธิภาพ ที่สามาถเอื้อประโยชน์ต่อภาคอุตสาหกรรมได้จริง รวมถึงเพื่อใช้ในการบริหารงานตามภารกิจของเขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ประเทศไทย ด้วย ทั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์ แห่งชาติ ที่จะเป็นผู้ดำเนินการ เนื่องจากศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติทีมทีมวิจัย ซึ่งมีประสบการณ์ในการสำรวจตลาดเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารอย่างต่อ เนื่องในปีตั้งแต่ปี 2548 เป็นต้นมา รวมถึงในปี 2549 ได้ขยายกรอบการสำรวจในส่วนของตลาดซอฟต์แวร์ โดยครอบคลุมมิติเรื่องบุคลากร รวมทั้งปัญหาและอุปสรรคของผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ การศึกษาดังกล่าวนับเป็นข้อมูลพื้นฐานที่ประโยชน์ต่อการศึกษาเรื่องศักยภาพ ของอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ของประเทศไทย เพื่อเป็นการต่อยอดจากการศึกษาดังกล่าวและให้ได้มาซึ่งข้อมูลและข้อเสนอแนะ อันจะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ต่อไป กรอบและขอบเขตของการศึกษา การศึกษาครั้งนี้มุ่งเน้นที่จะทำความเข้าใจสภานะภาพของตลาดซอฟต์แวร์ โดยทำการเก็บรวมรวมข้อมูลที่จำเป็น เพื่อนำมานำเสนอในรูปแบบที่สามารถวิเคราะห์ในเชิงกลยุทธ์ได้ รวมถึงสามารถนำมาวิเคราะห์ในมิติอื่นๆที่จะเสริมสร้างความเข้มแข็งแก่ อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ของประเทศ ข้อมูลและประเด็นที่จะทำการศึกษาสรุปได้ดังนี้ 1.สถานภาพแรงงาน/บุคลากรในอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ ซึ่งการศึกษานี้จะศึกษาทั้งในด้านของ Demand Side และในส่วนของ Supply Side โดยส่วน Demand Side ซึ่งหมายถึงจำนวนแรงงานหรือบุคลากรด้านซอฟต์แวร์ที่อยู่ในอุตสาหกรรม โดยจะศึกษาถึงจำนวนของบุคลากรโดยรวม ศึกษาจำนวนบุคลากรแยกตามสาขาหรือความเชี่ยวชาญ เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการพัฒนาการส่งเสริมศักยภาพของบุคลากรต่อไป สำหรับการศึกษาในส่วนของ Supply Side นั้นจะเป็นการศึกษาถึงจำนวนบุคลากรที่ผลิตจากสถาบันการศึกษาของทั้งรัฐและ เอกชน โดยศึกษาจาก ข้อมูลทุติยภูมิที่สถาบันการศึกษารายงานและมีการเผยแพร่ ข้อมูลนี้จะเป็นต้วชี้วัดในเรื่อง แรงงานด้านซอฟต์แวร์ที่จะเข้าสู่ตลาดในอนาคต รวมทั้งจะศึกษาถึงแนวโน้มของเทคโนโลยีที่จะส่งผลถึงการเตรียมความพร้อมด้าน บุคลากร เนื่องจากพบว่า ตลาดแรงงานในอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ประสบปัญหาเรื่องความไม่สอดคล้องกันระหว่าง ความต้องการแรงงานในตลาดกับคุณภาพของบุคลากรที่มาจากสถาบันที่ผลิตบุคลากร (Skill Mismatch) การศึกษานี้ จะทำการศึกษาในประเด็นดังกล่าว เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อเสนอแนะและแนวทางพัฒนาบุคลากรที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยการศึกษาจะประกอบด้วยการสัมภาษณ์และการสำรวจในเชิงลึก ประกอบกับการจัดเก็บข้อมูลจากฐานข้อมูล และข่าวสารต่างๆ 2. ศึกษาเพื่อค้นหากลุ่มของซอฟต์แวร์ที่ผู้ประกอบการซอฟต์แวร์ไทยมีความชำนาญ เพื่อจักได้เร่งให้การสนับสนุนให้กับซอฟต์แวร์ในกลุ่มดังกล่าว โดยจะทำการศึกษาเพื่อค้นหาผู้ประกอบการที่เป็นผู้นำในตลาดซอฟต์แวร์ในแต่ละ กลุ่ม (Vertical Market) ควบคู่ไปด้วย 3.ศึกษาสถานะภาพและความสามารถในการทำตลาดต่างประเทศของผู้ประกอบการ ซอฟต์แวร์ไทย โดยศึกษาสัดส่วนของผู้ประกอบการที่มีการทำการค้ากับต่างประเทศ รายชื่อของประเทศคู่ค้า และศึกษาถึงกลุ่มของสินค้าหรือประเภทของซอฟต์แวร์ที่มีการค้ากับต่างประเทศ โดยจะทำวิเคราะห์และสรุปสถานภาพในเบื้องต้น นอกจากนี้จะทำการ ศึกษาถึงปัจจัยของความสำเร็จในทำการค้าระหว่างประเทศของผู้ประกอบการที่ ประสบความสำเร็จ และรวมทั้งปัญหาและอุปสรรคที่ผู้ประกอบการประสบ ความช่วยเหลือที่ผู้ประกอบการต้องการได้รับ 4.ศึกษาความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานในการลงทุน/ประกอบธุรกิจด้านซอฟต์แวร์ ของประเทศไทย โดยจะทำการศึกษาถึงสถานภาพหรือปัจจัยเพื่อการลงทุนด้านซอฟต์แวร์ของประเทศ ไทยตามกรอบการศึกษา BOI โดยจะจัดทำสรุปปัจจัยด้านการลงทุนต่างๆ ในรูปของ Software Investment Profile ทั้งนี้ เพื่อเป็นข้อมูลแก่นักลงทุนทั้งในและต่างประเทศใช้ประกอบการตัดสินใจเลือก แหล่งลงทุน นอกจากนี้จะมีการศึกษาข้อมูลของประเทศอื่นๆ ที่อยู่ในความสนใจของเขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ประเทศไทย ได้แก่ อินเดีย จีน ฟิลิปปินส์ เวียตนาม เกาหลี มาเลเซีย สิงคโปร์ ทั้งนี้เพื่อจักได้นำข้อมูลดังกล่าวมาวิเคราะห์ในเชิงเปรียบเทียบ (Benchmarking ) ซึ่งจะทำให้ทราบถึงจุดแข็งและจุดอ่อนของประเทศ และไปพัฒนาเพื่อปรับกลยุทธ์ในการดึงดูดนักลงทุนต่างชาติต่อไป 5. ศึกษาถึงศักยภาพของตลาดซอฟต์แวร์ของประเทศไทยในมิติอื่นๆที่มีความสำคัญ เพื่อจัดเตรียมข้อมูลให้แก่ เขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ประเทศไทย ใช้วางกลยุทธ์และวางแผนเชิงธุรกิจต่อไป โดยการนำเสนอของข้อมูลบางรายการจะจัดทำเชิงเปรียบเทียบกับประเทศอื่นๆ ซึ่งอาจจะนำเสนอในรูปของดัชนีชี้วัดด้านต่างๆ ทั้งนี้แล้วแต่ความเหมาะสมของข้อมูล ทั้งนี้การรวบรวมข้อมูลระหว่างประเทศจะอาศัยจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิเป็น หลัก ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความสม่ำเสมอในชุดข้อมูล 6.ศึกษาถึงทัศนติของผู้ประกอบการต่อมาตรการหรือความช่วยเหลือ หรือกิจกรรมการส่งเสริมในรูปแบบต่างของภาครัฐ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (Support and Image Reputation) 7.การศึกษาครั้งนี้ แม้ว่าจะเน้นที่อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์เป็นหลัก แต่ในการศึกษาจะครอบคลุมถึงการศึกษาตลาดเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารโดย รวมด้วย เนื่องจากซอฟต์แวร์เป็นสินค้าที่มีความเกี่ยวเนื่องกับสินค้าเทคโนโลยี สารสนเทศและการสื่อสารในหลายกลุ่ม ซอฟต์แวร์เป็นสินค้าที่ใช้ประกอบกับฮาร์ดแวร์และอุปกรณ์ที่ต้องอาศัยการสั่ง การ หรือ Complementary Goods และ การใช้ซอฟต์แวร์ก่อให้เกิดกิจกรรมทางคอมพิวเตอร์ที่เกี่ยวเนื่อง (Computer Services) อื่นๆ เช่น บริการปรับ/พัฒนาซอฟต์แวร์เพื่อให้ตรงกับการใช้งาน (Customization) หรือการบริการให้คำปรึกษาด้านคอมพิวเตอร์ หรือการออกแบบระบบ (Consulting) เป็นต้น การเติบโตของตลาดเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในกลุ่มอื่นๆ จึงมีผลต่อการเติบโต ทิศทางและความต้องการซอฟต์แวร์ ดังนั้นเพื่อให้การวิเคราะห์อุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ได้อย่างครบถ้วนทั้งในภาพ เชิงลึกและในภาพกว้างการศึกษานี้ จะศึกษาตลาดเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารอันประกอบด้วยตลาดฮาร์ดแวร์ ตลาดบริการด้านคอมพิวเตอร์ และตลาดสื่อสารในภาพรวม เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการศึกษาศักยภาพของอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ให้มีมิติที่ ชัดเจนยิ่งขึ้น 8.ทำการสำรวจบริษัทที่ตั้งอยู่ในเขตของอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ของประเทศไทย ในประเด็นที่เขตอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งประเทศไทยให้ความสนใจ (จะมีการกำหนดประเด็นที่สำรวจในภายหลัง)

บรรณานุกรม :