ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

โครงการนำร่องบูรณาการการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ จังหวัดยโสธร (ภาคประชาชน)

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : โครงการนำร่องบูรณาการการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ จังหวัดยโสธร (ภาคประชาชน)
นักวิจัย : สัมฤทธิ์ กัลปดี
คำค้น : ความยากจน , ยโสธร , ศตจ.
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2549
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG4840033 , http://research.trf.or.th/node/3162
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ พัฒนาระบบข้อมูลด้านทุนและเศรษฐกิจชุมชนและส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดการบูรณาการแผนแก้ไขปัญหาความยากจน รวมถึงการสร้างและพัฒนากลไกการทำงานร่วมกันในลักษณะไตรภาคีระหว่างหน่วยงานของรัฐ ชุมชน ประชาชนและสถาบันวิชาการในการแก้ปัญหาความยากจนตำบลศรีฐาน อำเภอป่าติ้ว จังหวัดยโสธร โดยตำบลศรีฐานเป็นตำบลนำร่องของอำเภอป่าติ้ว และดำเนินงานทั้งหมด 9 หมู่บ้าน มีแกนนำชุมชนร่วมปฏิบัติงานรวม 27 คน การศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีสำรวจข้อมูลทั้งแบบปริมาณ เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษามีหลายชนิดคือแบบสำรวจข้อมูลรายครัวเรือน ประกอบด้วยข้อมูลทั่วไป ข้อมูลด้านสังคม ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ สำรวจเชิงคุณภาพเพิ่มเติมและการสังเกตร่วมด้วย นอกจากนี้ยังจัดให้มีเวทีประชาพิจารณ์ เพื่อให้ประชาชนและนักวิชาการ เสนอแนะแลกเปลี่ยนข้อมูลเป็นระยะ ทั้งในระดับตำบล อำเภอและจังหวัด ขั้นตอนการดำเนินงานแบ่งเป็น 3 ระยะ คือระยะที่ 1 การสำรวจและวิเคราะห์ข้อมูลหมู่บ้าน ตำบล ระยะที่ 2 การบูรณาการแผนแม่บทชุมชนระดับหมู่บ้าน ตำบล ระยะที่ 3 การพัฒนาแผนเป็นโครงการปฏิบัติการ ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผลการศึกษามีดังนี้ 1. การสำรวจและวิเคราะห์ข้อมูลหมู่บ้าน ตำบล การเก็บข้อมูลรายครัวเรือนของโครงการนี้ มีเจตนาที่จะสอบถามข้อมูลรายครัวเรือน ให้ครบถ้วนรอบด้านตามแบบสำรวจที่ได้พัฒนาแล้ว ในหมู่บ้านเป้าหมายให้ครอบคลุมมากที่สุด ดังนั้นแบบสอบถามหรือการสัมภาษณ์จะถูกกระจายลงแต่ละชุมชนจนครบ โดยเน้นการมีส่วนร่วมสำรวจของคนในพื้นที่เป็นหลัก ผลการสำรวจสำหรับข้อมูลรายได้ พบว่ารายได้จากภาคเกษตรกรรมมากที่สุด โดยจากการทำนาร้อยละ 36.86 รองลงมาคือรายได้จากอาชีพรับจ้างและค้าขาย คิดเป็นร้อยละ 19.75 และ11.95 ของรายได้ทั้งหมด ตามลำดับ สำหรับรายจ่ายในหมวดการผลิต พบว่ารายจ่ายสำหรับต้นทุนการผลิต/ประกอบอาชีพจ่ายมากที่สุด โดยจ่ายซื้อปุ๋ยเคมีร้อยละ 25.34 รองลงมาคือจ่ายเป็นค่าจ้างแรงงานคิดเป็น ร้อยละ 20.36 ของรายจ่ายหมวดการผลิตทั้งหมด ในหมวดรายจ่ายค่าอาหารและยารักษาโรคพบว่ามีรายจ่ายค่าเนื้อสัตว์และค่าขนมมาเป็นอันดับต้น ๆ คือประมาณ 42 ล้านบาท และ 39 ล้านบาท ตามลำดับ คิดเป็นร้อยละ 16.73 และ15.54 ของรายจ่ายหมวดอาหารทั้งหมด หมวดของใช้สิ้นเปลือง ปรากฏว่าค่าใช้จ่ายด้านเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายอยู่อันดับหนึ่งและค่าซื้อผงซักฟอกอยู่อันดับสอง คือประมาณ 15 ล้านบาทและ10ล้านบาทต่อปีตามลำดับ คิดเป็นร้อยละ 23.50 และ 15.02 ของรายจ่ายหมวดของใช้สิ้นเปลืองทั้งหมด รายจ่ายหมวดบันเทิง มีค่าเครื่องดื่มประเภทเหล้าเบียร์มีมูลค่ารายจ่ายมากที่สุดคือประมาณ 18 ล้านบาทต่อปี คิดเป็นร้อยละ 37.97 ของรายจ่ายประเภทบันเทิงทั้งหมด และหมวดสิ่งอำนวยความสะดวก พบว่าค่าโทรศัพท์บ้าน/มือถือเป็นรายจ่ายสูงสุดประมาณ 21 ล้านบาทต่อปี คิดเป็นร้อยละ 34.35 รองลงมาเป็นค่าสาธารณูปโภค ประมาณ 19 ล้านบาท (ร้อยละ 31.6) เมื่อมีการสำรวจข้อมูลเศรษฐกิจด้านหนี้สิน พบว่าร้อยละ 98.81 ของครัวเรือนมีหนี้สิน เฉลี่ยครอบครัวละ 64,000 บาท โดยกู้จากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธกส.)ร้อยละ 50 น้อยที่สุดคือจากบริษัทธุรกิจด้านการเงิน คือกู้เพียงร้อยละ 1.35 2. การบูรณาการแผนแม่บทชุมชนระดับหมู่บ้าน ตำบล แผนแม่บทชุมชนในระดับหมู่บ้าน เป็นแผนที่วางไว้คร่าวๆ เป็นที่เข้าใจร่วมกันในชุมชนว่า ให้แผนสอดคล้องกับภาพฝัน ตามจินตนาการ เพื่อเป็นทางนำไปสู่ชุมชนในอุดมคตินั้นและใช้ฐานข้อมูลที่สำรวจได้ เป็นเครื่องชี้นำให้มองเห็นว่า จะพัฒนาชุมชนตนเองต่อไปอย่างไร ใช้ทุนของชุมชนแก้ไขปัญหาต่างๆได้อย่างไร ได้เชิญบุคคลที่เกี่ยวข้อง ชาวบ้าน คนจน กลุ่มองค์กรต่างๆภายในชุมชน ผู้นำ อบต. ปราชญ์ชาวบ้านและประสานบุคคลภายนอก เช่นหัวหน้าส่วนราชการต่างๆ ที่เห็นว่าเหมาะสมและควรรับรู้การทำแผนของชุมชน เพื่อจะได้ช่วยกันต่อเติมเสริมให้เต็มได้เช่นเกษตรอำเภอเสนอแนวทางอบรมโรงเรียนชาวนา และตอบข้อข้องใจแก่กลุ่มคนจนในเวทีตำบลเป็นต้น สรุปการจัดอันดับปัญหาชุมชนภาพรวมจังหวัดยโสธร ลำดับที่ 1 ปัญหาด้านเศรษฐกิจ / อาชีพ / รายได้ ลำดับที่ 2 ปัญหาด้านการศึกษา / การพัฒนาความรู้ ลำดับที่ 3 ปัญหาด้านครอบครัว / ชุมชน / คนด้อยโอกาส ลำดับที่ 4 ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมชุมชน ลำดับที่ 5 ปัญหาด้านสุขภาพอนามัย สรุปจำนวนแผนงานโครงการที่ร่วมกันประชาพิจารณ์และยกร่าง 1.แผนงาน/โครงการที่ประชาชนดำเนินการเอง จำนวน 63 แผนงาน/โครงการ 2.แผนงาน/โครงการที่รัฐร่วมทำ จำนวน 57 แผนงาน/โครงการ 3.แผนงาน/โครงการที่รัฐทำให้ จำนวน 64 แผนงาน/โครงการ 3. การพัฒนาแผนเป็นโครงการปฏิบัติการ ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หลังจากการทำประชาพิจารณ์แผนระดับตำบลในแต่ละพื้นที่แล้ว เป็นขั้นตอนการแปรแผนไปสู่การปฏิบัติ เนื่องจากแผนงานโครงการต่าง ๆ มีหลายสิบโครงการและมีกิจกรรมภายใต้โครงการอีกจำนวนมาก จึงไม่สมารถทำทุกอย่างพร้อมกันได้ จึงต้องวิเคราะห์ จัดลำดับความสำคัญก่อนหลังของแผนงานโครงการและดูว่าจะพัฒนา เชื่อมโยงกับ อปท. เพื่อรับการสนับสนุนต่อไป การเชื่อมโยงแผนกับการสนับสนุนงบประมาณจากส่วนต่าง ๆ กระบวนการเชื่อมโยง ในกระบวนการทำงานการจัดทำแผนชุมชนเพื่อแก้ไขปัญหาความยากจน ได้บูรณาการแผนงานโครงการในพื้นที่เป้าหมาย 11 ตำบล กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในแต่ละพื้นที่ ในเวทีระดับตำบล ซึ่งแผนส่วนใหญ่ก็สอดคล้องกับแผนงานและนโยบายของท้องถิ่น โดยเฉพาะตำบลไผ่ อำเภอทรายมูล ได้เชื่อมโยงแผนชุมชนระดับตำบลสู่ อปท. 100 % การเชื่อมโยงข้อมูลกับระบบข้อมูลระดับจังหวัด สำนักงานโครงการได้ทำการ ณ ศูนย์ประสานงานต่อสู้เพื่อเอาชนะความยากจน จังหวัดยโสธร โดยได้รับการดูแลอำนวยความสะดวกจากสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด ชั้น 4 ศาลากลางจังหวัดยโสธร หากต้องการข้อมูลต่างๆที่เกี่ยวข้องและเอื้อประโยชน์ต่อโครงการ ก็สามารถขอข้อมูลได้ทันทีและได้รับความร่วมมืออย่างดีตลอดมา และในทางกลับกัน หากโครงการหน่วยงานระดับจังหวัด ต้องการข้อมูลต่างๆที่เกี่ยวข้องจากโครงการนี้ ก็สามารถขอความร่วมมือได้เช่นเดียวกัน ผลลัพธ์การเชื่อมโยงแผนฯกับการสนับสนุนงบประมาณ 1. กระบวนการทำงานต่อเนื่อง 2. กระบวนการจัดทำแผนชุมชนเสร็จสมบูรณ์ทุกระดับ 3. แกนนำชุมชนและคณะทำงานได้เรียนรู้กระบวนการ ได้พัฒนานักวิจัยท้องถิ่น 4. มีแหล่งสนับสนุนงบประมาณในท้องถิ่น 5. เกิดภาคีความร่วมมือทั้งภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาชน 6. ชุมชนได้ค้นหาข้อมูลและวางแผนแก้ปัญหาชุมชนเอง

บรรณานุกรม :
สัมฤทธิ์ กัลปดี . (2549). โครงการนำร่องบูรณาการการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ จังหวัดยโสธร (ภาคประชาชน).
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
สัมฤทธิ์ กัลปดี . 2549. "โครงการนำร่องบูรณาการการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ จังหวัดยโสธร (ภาคประชาชน)".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
สัมฤทธิ์ กัลปดี . "โครงการนำร่องบูรณาการการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ จังหวัดยโสธร (ภาคประชาชน)."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2549. Print.
สัมฤทธิ์ กัลปดี . โครงการนำร่องบูรณาการการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ จังหวัดยโสธร (ภาคประชาชน). กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2549.