ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การปรับเปลี่ยนบทบาทชายหญิงในกระบวนการปรับตัวด้านอาชีพของครัวเรือน : ศึกษากรณีชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การปรับเปลี่ยนบทบาทชายหญิงในกระบวนการปรับตัวด้านอาชีพของครัวเรือน : ศึกษากรณีชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง
นักวิจัย : เนตรดาว เถาถวิล
คำค้น : การปรับตัว , ครอบครัว , ปากพนัง , อาชีพ , โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2551
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG4840060 , http://research.trf.or.th/node/3143
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษานี้เป็นการศึกษาทางมานุษยวิทยาและสังคมวิทยา เพื่อทำความเข้าใจกระบวนการ ปรับตัวด้านอาชีพของครัวเรือนซึ่งได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง การศึกษาพบว่า การปรับเปลี่ยนบทบาทชายหญิงในครัวเรือนในลุ่มน้ำปากพนัง ได้รับอิทธิพลจาก ปัจจัยที่เกี่ยวข้องหลายประการ ได้แก่ การปรับเปลี่ยนนโยบายรัฐในด้านเกษตรกรรมซึ่งเน้น การเกษตรเพื่อส่งออก การรวมศูนย์อำนาจการควบคุมทรัพยากรโดยรัฐ และการมุ่งพัฒนาเศรษฐกิจ โดยใช้ฐานทรัพยากรและแรงงานจากภาคชนบท เพื่อตอบสนองความเติบโตของภาคเมือง การ พัฒนาตามแนวทางดังกล่าว ทำให้เกิดความเสื่อมโทรมของฐานทรัพยากร ซึ่งเป็นพื้นฐานการดำรง ชีพของครัวเรือนในลุ่มน้ำปากพนัง นอกจากนี้ ยังก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งทำให้การ ดำรงชีพมีความเปราะบางมากขึ้น ในขณะที่การพัฒนาเขตเมืองทำให้การอพยพจากชนบทสู่เมือง เพื่อหางานทำกลายเป็นทางเลือกในการดำรงชีพของครัวเรือนที่ประสบความล้มเหลวจากการทำ เกษตรในชนบท ภายใต้บริบทด้านสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป แม้ว่าการเกษตรกรรม ยังคงเป็นแหล่งรายได้หลักของครัวเรือนส่วนใหญ่ในลุ่มน้ำปากพนัง แต่ครัวเรือนเกษตรกรกลับ ต้องพึ่งพาปัจจัยทุนและแรงงานรับจ้างในการเกษตรมากขึ้น ในขณะเดียวกัน ครัวเรือนเกษตรกร จำเป็นต้องพึ่งพารายได้จากงานนอกภาคเกษตรกรรมเป็นแหล่งรายได้เสริมมากขึ้น แนวโน้ม ดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า ครัวเรือนเกษตรกรได้ผนวกถูกให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบทุนนิยม มากขึ้น และการเป็นครัวเรือน “กึ่งเกษตรกรรมกึ่งแรงงานรับจ้าง” กลายเป็นคุณลักษณะสำคัญของ ครัวเรือนในลุ่มน้ำปากพนังในปัจจุบัน ภายใต้บริบทที่เปลี่ยนแปลงไป ชายและหญิงใช้กลยุทธ์การดำรงชีพที่แตกต่างกันเพื่อ ตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลง การสร้างความหลากหลายของวิถีการดำรงชีพเป็นกลยุทธ์หลักที่ ครัวเรือนใช้เพื่อรับมือกับความเปลี่ยนแปลง ทว่าผลกระทบของการสร้างความหลากหลายในการ ดำรงชีพต่อความอยู่รอดและความมั่นคงของครัวเรือนอาจแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับความสามารถของ ครัวเรือนในการเข้าถึงทุนและทรัพยากรประเภทต่างๆ ที่จำเป็นในการดำรงชีพ กล่าวโดยทั่วไป ผู้ชายมีความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบในการปรับตัวด้านอาชีพ เนื่องจากผู้ชายสามารถทำกิจกรรม ทางเศรษฐกิจหลากหลายรูปแบบ โดยแทบไม่มีข้อจำกัดในเรื่องสถานที่และระยะเวลาในการ ประกอบอาชีพน้อยกว่าผู้หญิง ในขณะที่ผู้หญิงส่วนใหญ่ปรับตัวโดยแสดงบทบาทในฐานะผู้จัดการ ครัวเรือนและผู้ประสานสัมพันธ์ในหมู่เครือญาติ เพื่อช่วยให้สามารถเข้าถึงทรัพยากรที่ขาดแคลน ซึ่งช่วยสร้างทางเลือกในการดำรงชีพที่หลากหลาย และไม่ผูกติดกับระบบตลาด ความเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจสังคมส่งผลกระทบต่อการแบ่งงานกันทำ ในครัวเรือนด้วย ดังจะเห็นได้จากการที่ชายและหญิงจำนวนมากแสดงบทบาทแตกต่างจากบทบาท ในเชิงจารีตประเพณีที่เคยเชื่อกัน แนวโน้มที่กำลังเกิดขึ้นอย่างชัดเจนคือ การที่ผู้หญิงมีบทบาททาง เศรษฐกิจและสังคมเพิ่มขึ้น ดังจะเห็นได้จากจำนวนครัวเรือนซึ่งผู้หญิงเป็นหัวหน้าครอบครัว เพิ่มขึ้น และการที่ผู้หญิงต้องรับผิดชอบในการหารายได้เลี้ยงครอบครัวมากขึ้น ในขณะที่ผู้หญิงต้อง รับผิดชอบในเรื่องการดูแลความอยู่ดีกินดีของครอบครัวไปพร้อมกัน การที่บทบาทและความ รับผิดชอบของผู้หญิงต่อครอบครัวและชุมชนเพิ่มขึ้น ทว่าผู้หญิงกลับมีโอกาสทางการศึกษาและ การพัฒนาทักษะอาชีพน้อย และผู้หญิงยังได้รับผลกระทบจากอคติทางเพศที่มีมาในอดีตซึ่งเป็น อุปสรรคต่อการปรับตัวด้านอาชีพของผู้หญิง ทำให้ผู้หญิงมีข้อจำกัดในการปรับตัวค่อนข้างมาก และกลายเป็นกลุ่มคนที่ได้รับผลกระทบจากความเปลี่ยนแปลงสูง ด้วยเหตุผลดังกล่าว การ เสริมสร้างศักยภาพของชายและหญิงในการปรับตัวด้านอาชีพ จึงควรคำนึงถึงการเสริมสร้าง ศักยภาพในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร และการพัฒนาทักษะอาชีพ ควบคู่ไปกับการลดอคติทางเพศที่มี ต่อผู้หญิง เพื่อช่วยให้ทั้งชายและหญิงสามารถปรับตัวเพื่อรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นใน ชุมชนชนบทได้อย่างเท่าเทียมกัน

บรรณานุกรม :
เนตรดาว เถาถวิล . (2551). การปรับเปลี่ยนบทบาทชายหญิงในกระบวนการปรับตัวด้านอาชีพของครัวเรือน : ศึกษากรณีชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
เนตรดาว เถาถวิล . 2551. "การปรับเปลี่ยนบทบาทชายหญิงในกระบวนการปรับตัวด้านอาชีพของครัวเรือน : ศึกษากรณีชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
เนตรดาว เถาถวิล . "การปรับเปลี่ยนบทบาทชายหญิงในกระบวนการปรับตัวด้านอาชีพของครัวเรือน : ศึกษากรณีชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2551. Print.
เนตรดาว เถาถวิล . การปรับเปลี่ยนบทบาทชายหญิงในกระบวนการปรับตัวด้านอาชีพของครัวเรือน : ศึกษากรณีชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2551.