ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

เมตตาธรรม-ความเป็นธรรม ในเวสสันดรชาดก

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : เมตตาธรรม-ความเป็นธรรม ในเวสสันดรชาดก
นักวิจัย : สุวรรณา สถาอานันท์
คำค้น : Buddhist Ethics , Charity , Compassion , Economy of the gift , Jataka Tale , Justice , Vessantara Jataka , ความยุติธรรม , ความเป็นธรรมม , ชาดก , เมตตาธรรม , เวสสันดร
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2552
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG48H0009 , http://research.trf.or.th/node/3083
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษาเรื่องความเป็นธรรมใน เวสสันดรชาดร เริ่มจากการวิเคราะห์การบำเพ็ญทาน บารมีของพระเวสสันดรในฐานะเศรษฐธรรมแห่งการให้ ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่าการถกเถียงเรื่องความเป็นธรรมทางศีลธรรม (moral justice) ใน เวสสันดรชาดก ขึ้นอยู่กับการใช้กรอบการวิเคราะห์ที่ทอดยาวออกไปมากน้อยเพียงใด หาก กำหนดกรอบการวิเคราะห์ไว้เฉพาะเหตุการณ์และเวลาที่เกิดขึ้นในตัวบท การให้ทานของพระ เวสสันดรหรือการบริจาคบุตร-ภริยานั้น ถือว่าเป็นกิจกรรมที่บำเพ็ญเพื่อแลกเอาพระโพธิญาณใน อนาคต ซึ่งหมายความว่าการบำเพ็ญทานบารมียังอยู่ในตรรกะแห่งการแลกเปลี่ยน (Logic of exchange) การวิเคราะห์ในกรอบนี้ทำให้พิจารณาได้ว่า ไม่มี “ความเป็นธรรมทางศีลธรรม” ใน เวสสันดรชาดก ทั้งนี้เพราะการให้ทานเป็นการ “แลกเปลี่ยน” แบบหนึ่ง เพื่อเป้าหมายของพระ เวสสันดรเอง ทั้งนี้เป็นการ “ใช้” ความทุกข์ของครอบครัวเป็นเครื่องแลกเปลี่ยนสำหรับวัตถุประสงค์ ในอนาคตของพระเวสสันดร อย่างไรก็ตาม หากกำหนดกรอบการวิเคราะห์ที่ทอดยาวออกไปถึงพระชาติต่อไปที่พระ เวสสันดรประสูติเป็นเจ้าชายสิทธัตถะและบรรลุโพธิญาณตามปณิธานได้สำเร็จ ความหมายของการ บริจาคบุตร-ภริยา ถือว่าอยู่ในตรรกะแห่งการให้ทาน (Logic of giving) เพราะเป็นเงื่อนไขจำเป็นต่อ การบรรลุโพธิญาณ อันจะทำให้การบริจาคของพระเวสสันดรมิได้อยู่ในตรรกะแห่งการแลกเปลี่ยน การวิเคราะห์ในกรอบนี้ อาจกล่าวได้ว่ามีความเป็นธรรมทางศีลธรรมในแง่ที่ว่า การบรรลุโพธิญาณ ของพระพุทธองค์เป็นการชี้นำทางให้มนุษย์ทั้งมวลได้ปฏิบัติตนเพื่อการพ้นทุกข์ ในแง่นี้ ความทุกข์ ยากของครอบครัวพระเวสสันดรจะมีความหมายใหม่ในเงื่อนไขอีกชุดหนึ่ง This study of the question of justice in Vessantara Jataka Tale is based on an analysis of the great giving of Vessantara as indicating an “economy of giving.” This study illustrates that the discussion of moral justice in Vessantara Jataka Tale depends on the conceptual framework adopted. A framework which focuses the analysis only within the time frame and events in the story would indicate that Vessantara’s giving is actually a form of exchange, ie., a giving in exchange for future enlightenment. This means that there is no “moral justice” in the story as “giving” is merely a form of exchange for Vessantara’s own spiritual purpose. It raises great concern regarding the use of his family’s sufferings as a pledge for his own purpose. However, if the adopted conceptual framework focuses on the time frame beyond the story, ie., covering the next birth as Prince Siddhatta, then Vessantara’s giving of his wife and children would indicate a logic of giving, as this sacrifice is a necessary prerequisite for enlightenment. Within this latter framework, some form of moral justice could be constructed as the ultimate aim of the Buddha’s enlightenment is for the cessation of suffering of all peoples. The suffering of Vessantara’s family would be recast within a different condition and therefore given a different meaning.

บรรณานุกรม :
สุวรรณา สถาอานันท์ . (2552). เมตตาธรรม-ความเป็นธรรม ในเวสสันดรชาดก.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
สุวรรณา สถาอานันท์ . 2552. "เมตตาธรรม-ความเป็นธรรม ในเวสสันดรชาดก".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
สุวรรณา สถาอานันท์ . "เมตตาธรรม-ความเป็นธรรม ในเวสสันดรชาดก."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2552. Print.
สุวรรณา สถาอานันท์ . เมตตาธรรม-ความเป็นธรรม ในเวสสันดรชาดก. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2552.