ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การศึกษาโครงสร้าง หน้าที่และความสัมพันธ์ของระบบประสาทและระบบสืบพันธุ์ทางหอยเป๋าฮื้อพันธุ์พื้นเมือง Haliotis asinia Linnacus

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การศึกษาโครงสร้าง หน้าที่และความสัมพันธ์ของระบบประสาทและระบบสืบพันธุ์ทางหอยเป๋าฮื้อพันธุ์พื้นเมือง Haliotis asinia Linnacus
นักวิจัย : ประเสริฐ โศภน
คำค้น : Abalone , Electron Microscopy , Gametogenesis , Haliotis asinine , Light Microscopy , nervous system , Neurosecretory Cells , Oogenesis , Reproductive System , การศึกษาโครงสร้าง , ความสัมพันธ์ของระบบประสาท , หอยเป๋าฮื้อพันธุ์พื้นเมือง , ะระบบสืบพันธุ์
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2543
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=BRG4080004 , http://research.trf.or.th/node/2569
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

ระบบประสาทของหอยเป๋าฮื้อ H. asinina เป็นแบบดั้งเดิม (primitive type) กล่าวคือ ยังไม่ มีกระบวนการ centralization และ cephalization เป็นระบบประสาทกลาง ระบบประสาทจึง ประกอบด้วยปมประสาทที่โยงต่อกันด้วยแท่งประสาท (nerve cords) ปมประสาทที่สำคัญในการ ควบคุมการเจริญเติบโตและการสืบพันธุ์ คือ ปมประสาท cerebral, pleuropedal และ visceral ปมประสาทแต่ละปมแบ่งออกเป็นชั้น cortex และ medulla ชั้น cortex เป็นขอบนอกที่ ประกอบด้วยเซลล์ประสาท (neuron-NR) เซลล์ประสาทผลิตฮอร์โมน (neurosecretory cell-NS) และเซลล์ประสาทพี่เลี้ยง (neuroglia–NG) ส่วน medulla ประกอบด้วยมัดของใยประสาท (nerve bundles) ที่สานกันไปมา และเซลล์ neuroglia ที่แทรกอยู่ระหว่างใยประสาท จากการศึกษาด้วยกล้องจุลทรรศน์ธรรมดาโดยการย้อมด้วยสีพิเศษ ทำให้เราสามารถแยก เซลล์ NR ออกไดัเป็น 4 ชนิด เซลล์ NS 3 ชนิด เซลล์ NG 3 ชนิด การศึกษาด้วยจุลทรรศน์ อิเล็กตรอนแสดงความแตกต่างในไซโตปลาสซึมของเซลล์ NS1 NS2 ในปมประสาท cerebral และ pleuropedal โดยเซลล์เหล่านี้ผลิตแกรนูลที่มีขนาดและรูปร่างแตกต่างกัน ส่วน NS3 มีลักษณะ เหมือนกัน จึงคาดว่า NS1 กับ NS2 น่าจะเป็นเซลล์ประสาทผลิตฮอร์โมนที่กำลังสร้างและหลั่ง ฮอร์โมน ส่วน NS3 อาจจะเป็นเซลล์ประสาทผลิตฮอร์โมนที่กำลังจะสลายตัว การศึกษาการกระจายของฮอร์โมนที่คล้าย human GH, insulin, LH และ FSH พบว่า มี ฮอร์โมนคล้าย GH ปริมาณมากที่สุด และมี insulin-liked, FSH–liked hormone น้อยมากในปม ประสาท cerebral การกระจายของ GH-liked hormone พบอยู่ในเซลล์ NS1 กับ NS3 และในมัดใย ประสาทกลาง medulla ส่วนในปมประสาท pleuropedal กับ visceral ไม่มี GH และ insulin-liked hormone แต่อาจจะมี FSH-liked และ LH-liked hormone อยู่บ้าง แต่ไม่สามารถบอกปริมาณได้ เนื่องจากข้อจำกัดในเรื่องของส่วนอนุรักษ์ที่มีเหลืออยู่ในฮอร์โมนของมนุษย์และของหอยอาจจะน้อย มาก ทำให้การย้อมด้วยแอนติบอดีต่อฮอร์โมนของมนุษย์ไม่ติดสีเท่าที่ควร การศึกษาโดยวิธี immunoblotting สามารถชี้ชัดได้เฉพาะ GH-liked hormone ซึ่งมีอยู่ในปริมาณสูงในปมประสาท cerebral โดยอาจจะปรากฏเป็น 2 แถบ คือ ที่ MW 95 และ 130 kD รังไข่และอัณฑะของหอยเป๋าฮื้อ ไม่มีการแยกหน่วยผลิตเซลล์สืบพันธุ์ออกจากกันเด็ดขาด แต่จะมีการแบ่ง gonad ออกเป็นห้องเล็ก ๆ (compartments) โดยแผ่นเยื่อเกี่ยวพัน trabeculae ที่ ยึดระหว่าง gonadal capsule กับ hepatopancreatic capsule เซลล์สืบพันธุ์พัฒนามาจาก gonia เซลล์ที่เกิดและอยู่ติดกับแผ่น trabeculae โดยเฉพาะทางด้านฐานที่ติดกับ gonadal capsule เซลล์สืบพันธุ์เพศผู้แบ่งออกเป็น 13 ขั้น คือ spermatogonia (Sg), primary spermatocytes (LSc, ZSc, PSc, DSc, MSc), secondary spermatocytes (SSc), spermatids 4 ขั้น (St1-4), spermatozoa 2 ขั้น (Sz1-2), เซลล์สืบพันธุ์เพศเมียแบ่งเป็น 6 ขั้นคือ oogonia (Og), และ primary oocytes 5 ขั้น (Oc1-5 ) การศึกษาเซลล์สืบพันธุ์ในเพศผู้โดยจุลทรรศน์อิเล็กตรอน ทำให้เข้าใจวิธีขดของเส้นใย โครมาตินในนิวเคลียสของเซลล์สืบพันธุ์ซึ่งเป็นแบบ “fibrous to granular type” การพัฒนาของ acrosome ในระยะ St3 และ St4 เกิดขึ้นจากการรวมตัวของ proacrosomal granules ที่อาจจะถูก สร้างขึ้นตั้งแต่ระยะ PSc การเรียงตัวของ centriole และไมโตคอนเดรียที่ด้านท้ายของนิวเคลียส ของเซลล์ St3 และ St4 เป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาหาง การศึกษาเซลล์สืบพันธุ์เพศเมียด้วยจุลทรรศน์อิเล็กตรอน ทำให้สามารถแยกเซลล์ตาม กระบวนการสังเคราะห์ (synthetic activities) ออกเป็นช่วงต่าง ๆ คือ Oc1 สังเคราะห์ ribosomes เป็นหลักจึงเรียกว่า ribosomal phase Oc2 มี organelles ที่ประกอบด้วย RER และ Golgi complexes เป็นหลักจึงเรียกว่า Golgi-RER phase Oc3 มีการสังเคราะห์ jelly coat granules และ cortical granules เป็นหลักจึงเรียกว่า synthetic phase Oc4 มีการสร้าง vitelline-jelly coat เป็น หลักจึงเรียกว่า vitelline-jelly coat phase Oc5 พัฒนาเต็มที่จึงเรียกว่า mature phase วงจรการสืบพันธุ์ของอัณฑะและรังไข่ในรอบหนึ่งปี แบ่งออกเป็น 5 ช่วง คือ proliferative, premature, mature, spawning และ spent โดยเพศเมียมี spawning 2 ช่วงในรอบปี คือ ประมาณ เดือนมีนาคมถึงเมษายน และสิงหาคมถึงตุลาคม หอยเพศผู้มีช่วงการ spawning ที่ยาวกว่า และ บางตัวสามารถ spawn ได้เกือบตลอดปี จากการศึกษารังไข่ด้วยวิธี immunohistochemistry พบว่าอาจจะมี LH-liked hormone และ Egg Laying hormone ในรังไข่ โดยอาจจะมีกลุ่มเซลล์ในแผ่น trabeculae ที่เป็นแหล่งผลิตฮอร์โมน เหล่านี้ ระบบประสาทโดยเฉพาะปมประสาทของหอยเป๋าฮื้อ มีการพัฒนา 2 ช่วงคือ ช่วง juvenile ระหว่าง 1-5 เดือน ในช่วงนี้มหกายวิภาคของระบบประสาทพัฒนาเป็นรูปแบบสมบรูณ์ แต่ในส่วน cortex ของปมประสาทยังมีจำนวนเซลล์ประสาทไม่มากนัก โดยเฉพาะเซลล์ประสาทผลิตฮอร์โมน ซึ่งไม่มีการเปลี่ยนแปลงไม่มากนัก และช่วง premature ระหว่าง 6-11 เดือน ซึ่งมีการเพิ่มของ จำนวนเซลล์ NS และ NR1 มาก และการติดสี chrome-hematoxylin และ paradehyde fuchsin ของแกรนูลในเซลล์ NS ระบบประสาทและปมประสาทพัฒนาสมบูรณ์เมื่อหอยอายุได้ 12 เดือนขึ้น ไป หอยเพศผู้มีการพัฒนาอวัยวะสืบพันธุ์โดยเฉพาะอัณฑะเร็วกว่าเพศเมีย โดยอัณฑะมีเซลล์ สืบพันธุ์ทุกชนิดและเริ่มเข้าสู่ mature phase เมื่อหอยอายุได้ 7 เดือน ส่วนหอยเพศเมียเริ่มมีการ พัฒนาของรังไข่อย่างชัดเจนเมื่ออายุได้ 6 เดือน และรังไข่พัฒนาเต็มที่และเข้าสู่ mature phase เมื่อหอยมีอายุได้ 11 เดือนขึ้นไป

บรรณานุกรม :
ประเสริฐ โศภน . (2543). การศึกษาโครงสร้าง หน้าที่และความสัมพันธ์ของระบบประสาทและระบบสืบพันธุ์ทางหอยเป๋าฮื้อพันธุ์พื้นเมือง Haliotis asinia Linnacus.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ประเสริฐ โศภน . 2543. "การศึกษาโครงสร้าง หน้าที่และความสัมพันธ์ของระบบประสาทและระบบสืบพันธุ์ทางหอยเป๋าฮื้อพันธุ์พื้นเมือง Haliotis asinia Linnacus".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ประเสริฐ โศภน . "การศึกษาโครงสร้าง หน้าที่และความสัมพันธ์ของระบบประสาทและระบบสืบพันธุ์ทางหอยเป๋าฮื้อพันธุ์พื้นเมือง Haliotis asinia Linnacus."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2543. Print.
ประเสริฐ โศภน . การศึกษาโครงสร้าง หน้าที่และความสัมพันธ์ของระบบประสาทและระบบสืบพันธุ์ทางหอยเป๋าฮื้อพันธุ์พื้นเมือง Haliotis asinia Linnacus. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2543.