ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

ระบบสนับสนุนการวางแผนจัดการทรัพยากรเพื่อการเกษตรและบริการ ระยะที่ 1 ภาคเหนือตอนบน: ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรดินและน้ำชลประทาน

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : ระบบสนับสนุนการวางแผนจัดการทรัพยากรเพื่อการเกษตรและบริการ ระยะที่ 1 ภาคเหนือตอนบน: ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรดินและน้ำชลประทาน
นักวิจัย : เบญจพรรณ เอกะสิงห์
คำค้น : Agricultural planning , DSS , efficiency , GIS , land and water use , การใช้ที่ดินและน้ำ , ประสิทธิภาพ , ระบบสนับสนุน , ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ , วางแผนการเกษตร
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2549
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=NIG45O0008 , http://research.trf.or.th/node/2319
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

บทคัดย่อ โครงการวิจัยนี้ เป็นโครงการหนึ่ง ในชุดโครงการวิจัยระบบสนับสนุนการวางแผนการจัดการทรัพยากรเพื่อการเกษตรและการบริการ(รสทก.) ระยะที่ 1 ภาคเหนือตอนบน มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมและจัดระบบข้อมูลการผลิตทางการเกษตรและการใช้ทรัพยากรดินและน้ำ ประเมินความเหมาะสมและประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจของการใช้ประโยชน์ในที่ดินและน้ำชลประทาน ศึกษานโยบายทางการเกษตรและผลกระทบที่เกิดขึ้นที่เกี่ยวเนื่องกับการผลิต การตลาดการเกษตร และการใช้ทรัพยากรที่ดินและน้ำในพื้นที่ศึกษา และวิเคราะห์สถานการณ์จำลอง และผลที่เกิดขึ้นต่อรายได้และความเป็นอยู่ของเกษตรกรในระบบการผลิตทางการเกษตรที่อาจเกิดขึ้นได้จากความเปลี่ยนแปลงทางปัจจัยทางกายภาพ ชีวภาพ เศรษฐกิจ สังคม และนโยบายที่เกี่ยวข้อง โครงการนี้ได้ผนวกข้อมูลและผลการวิเคราะห์เชิงเศรษฐกิจสังคมของครัวเรือนเกษตรกรเข้ากับข้อมูลและผลการวิเคราะห์เชิงกายภาพและชีวภาพที่มีระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS) เป็นฐาน ในระบบกลางของ รสทก. โดย ได้เก็บรวบรวมข้อมูลระดับครัวเรือนและทุติยภูมิระดับโครงการชลประทานและระดับจังหวัดในพื้นที่ศึกษา 3 จังหวัดคือ เชียงใหม่ เชียงราย และลำพูน รวมทั้งสิ้นราว 1,600 ครัวเรือน กระจายใน 35 อำเภอ สามารถมีการแสดงผลการใช้ที่ดิน การผลิตพืชในเขตนิเวศเกษตรต่างๆ คือ ที่ราบลุ่มชลประทาน ที่ราบลุ่มอาศัยน้ำฝน ที่ดอน และ ที่สูง ปัจจัยการผลิตที่ใช้ ราคา ต้นทุน ผลตอบแทนและประสิทธิภาพเชิงเศรษฐกิจของการใช้ที่ดิน และการใช้ทรัพยากรน้ำ ให้ผลการวิเคราะห์ด้านผลตอบแทนและประสิทธิภาพของพืชเศรษฐกิจสำคัญที่เก็บข้อมูลมีทั้งหมด 26 ชนิด เป็นข้อมูลในช่วงปีการผลิตพ.ศ. 2544 - 2546 ในด้านข้อมูลอนุกรมเวลา มีข้อมูลราคาปีพ.ศ. 2541-2545 และ ปริมาณน้ำชลประทาน 12 ปี ระหว่างปีพ.ศ. 2535-2546 จัดทำเป็นฐานข้อมูลเพื่อแสดงผลและวิเคราะห์เพิ่มเติมในระบบกลาง ในด้านการศึกษาถึงผลกระทบจากนโยบายทางการเกษตรต่างๆ ทั้งด้านการผลิต การค้า และทรัพยากรสำคัญ พบว่าในจังหวัดที่ศึกษา นโยบายที่สำคัญที่จะมีผลต่อการผลิตและชีวิตของเกษตรกรคือนโยบายด้านการเปิดเสรีทางการค้ากับประเทศเพื่อนบ้าน (เช่น ข้อตกลงทวิภาคีการค้าเสรี (FTA)) เกษตรกรมีความเสี่ยงด้านการตลาดและราคา เป็นหลัก การผนวกสัมประสิทธิ์ปัจจัยการผลิต ราคา และผลผลิตที่เกษตรกรได้รับ จำแนกตามพืชวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลทางชีวภาพกายภาพ เช่น ดินและภูมิอากาศในระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ทำให้สามารถวิเคราะห์หาความเหมาะสมการใช้ประโยชน์ที่ดินเชิงเศรษฐกิจจำแนกตามพืช ชนิดและตำแหน่งของที่ดิน และแสดงผลเป็นแผนที่ โดยสามารถให้มีการปรับเปลี่ยนข้อมูลโดยผู้ใช้ได้ ทั้งในด้านราคาและปริมาณปัจจัยการผลิต ซึ่งทำให้ผู้ใช้สามารถวิเคราะห์ความแปรปรวนของผลตอบแทนที่เปลี่ยนไปตามสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงได้ โครงการนี้ได้ให้ความสำคัญต่อความแปรปรวนของผลผลิตและราคา ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่เกษตรกรได้รับ การวิเคราะห์เรื่องความเสี่ยงที่เกิดขึ้นในพืชหลัก 7 ชนิดที่มีข้อมูลในพื้นที่ศึกษา พบว่าเกษตรกรต้องเผชิญกับความเสี่ยงสูงในการผลิตในการเกษตรเกือบทุกพืชที่ผลิตและมีโอกาสขาดทุนมากในกิจการฟาร์มของเกษตรกร ระบบสนับสนุนการตัดสินใจเพื่อการวางแผนทรัพยากรการเกษตรที่โครงการนี้และโครงการอื่นในชุดโครงการนี้สร้างขึ้น (รสทก.) สามารถให้ข้อมูลและคำตอบกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไปแก่นักวางแผนระดับท้องถิ่น สามารถใช้ระบบนี้ในการวิเคราะห์และออกแบบโครงการ แผนงาน แผน และกิจกรรมทางเลือกเพื่อแก้ไขปัญหาในเรื่องการใช้ที่ดินและน้ำเพื่อการเกษตรได้เป็นอย่างดีและง่ายขึ้น Abstract: This research project is a subproject under the larger research project called “Decision Support Systems (DSS) for Agricultural Resource and Services Planning, Phase I, the Upper North”. The objectives of the project were to compile and incorporate into the decision support systems data on agricultural production, land and water use; to assess economic efficiency and suitability of land and water use; to outline and assess agricultural policies as they impact on agricultural production and marketing, land and water use; and to conduct scenario analysis to see the impact on farmers’ income and living resulting from the changes in biophysical socio-economic and policy factors. This project combined socio-economic information with biophysical information and analysed it on a platform using geographic information systems (GIS). It collected both primary data at the household level and secondary data at the irrigation project and provincial level within three provinces, Chiang Mai, Chiang Rai and Lumphun. A total of 1600 households in 35 districts were covered. Within different agroecosystems (irrigated lowland, rainfed lowland, uplands and highlands), land use, agricultural production, factors of production, prices, costs, returns and economic efficiency of land and water use can be demonstrated in this DSS system. A total of 26 crops produced by farmers during 2001-2003 were covered. In terms of time series data, prices data were collected for the years 1998-2002 and for data on irrigation water, the 12 years of 1992-2003 were covered. In terms of impact from policies on agricultural production, trade and resources, it was found that agricultural trade policies dealing with trade liberalization (e.g. Free trade agreement, FTA) with neighboring countries were the most important introducing major risks to farmers with respect to output market and prices. The incorporation of input-output coefficients, prices and farmers’ yields by crop, together with biophysical data such as soil and climate in GIS platform enable the project to find economic land suitability classified by crop, type and location of soil—all displayed in maps. Users of the system can change prices and factors of production, thus enable them to analyse changing scenarios. This project recognized the importance of variations of output and prices and how they created risks to farmers. An analysis of seven major crops where data were available, it was found that farmers in the study areas encountered a high degree of risks in all these crops and faced a high probability of incurring losses in their farm operations. The DSS called ror sor tor kor, developed by this project together with the other subprojects in the larger project, can be used to give information and answers to planners who want to see impact of changing situations or scenarios in the local situations. Projects, programs, plans and corrective actions dealing with agricultural land and water use can be better analysed and designed.

บรรณานุกรม :
เบญจพรรณ เอกะสิงห์ . (2549). ระบบสนับสนุนการวางแผนจัดการทรัพยากรเพื่อการเกษตรและบริการ ระยะที่ 1 ภาคเหนือตอนบน: ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรดินและน้ำชลประทาน.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
เบญจพรรณ เอกะสิงห์ . 2549. "ระบบสนับสนุนการวางแผนจัดการทรัพยากรเพื่อการเกษตรและบริการ ระยะที่ 1 ภาคเหนือตอนบน: ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรดินและน้ำชลประทาน".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
เบญจพรรณ เอกะสิงห์ . "ระบบสนับสนุนการวางแผนจัดการทรัพยากรเพื่อการเกษตรและบริการ ระยะที่ 1 ภาคเหนือตอนบน: ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรดินและน้ำชลประทาน."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2549. Print.
เบญจพรรณ เอกะสิงห์ . ระบบสนับสนุนการวางแผนจัดการทรัพยากรเพื่อการเกษตรและบริการ ระยะที่ 1 ภาคเหนือตอนบน: ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรดินและน้ำชลประทาน. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2549.