ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

แผ่นดินไหวในประเทศไทยและผืนแผ่นดินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : แผ่นดินไหวในประเทศไทยและผืนแผ่นดินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
นักวิจัย : ปัญญา จารุศิริ
คำค้น : earthquakes , remote sensing , seismotectonic zones , Thailand & SE Asia , TL dating , การหาอายุโดยTL , ประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ , แผ่นดินไหว , โทรสัมผัส
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2543
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RSA3980006 , http://research.trf.or.th/node/1553
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ และเครื่องบันทึกแผ่นดินไหว ทำให้ทราบว่า ประเทศไทยและ ผืนแผ่นดินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เคยประสบแผ่นดินไหวใหญ่น้อยหลายครั้งมาตั้งแต่อดีตจนถึง ปัจจุบัน จึงทำให้เกิดความจำเป็นในการศึกษาวิจัย เกี่ยวกับแผ่นดินไหวขึ้น การศึกษาวิจัยนี้มุ่งเน้นถึงสาเหตุของการเกิดแผ่นดินไหวโดยอาศัยข้อมูลด้านโทรสัมผัส ข้อ มูลจากภาคสนาม และข้อมูลจากการหาอายุหิน และตะกอนที่ได้จากรอยเลื่อน โดยวิธีเรืองแสงความ ร้อน โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาธรณีแปรสัณฐานของประเทศไทย และข้างเคียง เพื่อหาความ สัมพันธ์ระหว่างแผ่นดินไหวกับธรณีโครงสร้าง และเพื่อตรวจสอบว่าโครงสร้างลักษณะใดมีความ โน้มเอียงที่จะเกิดแผ่นดินไหว จากการศึกษาพบว่าสำหรับประเทศไทยและข้างเคียง แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นมักมีความ สัมพันธ์ใกล้ชิดกับรอยเลื่อน “มีพลัง” เท่านั้น ความจริงรอยเลื่อนในประเทศไทยและข้างเคียงมีอยู่ มากมาย ทั้งที่มีพลังและที่หมดพลัง แต่ข้อมูลทางธรณีวิทยาบ่งชัดว่ารอยเลื่อนบางแนวเท่านั้นที่ เป็นรอยเลื่อนที่ “มีพลัง” และยังทราบด้วยว่ามีลักษณะการวางตัวแบบใด ผ่านลักษณะภูมิประเทศ ใดบ้าง มีประวัติการเลื่อนตัวมาแล้วกี่ครั้ง มีการเลื่อนตัวลักษณะใด ทำให้เกิดแผ่นดินไหวในอดีต ขนาดใหญ่หรือเล็กเพียงใด และมีบางรอยเลื่อนที่ยังไม่มีประวัติการเลื่อนตัวในอดีตในช่วงประวัติ ศาสตร์จนถึงปัจจุบัน แต่ได้เคยเกิดมาในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งสามารถพิสูจน์ได้โดยการหา อายุการเลื่อนตัวครั้งสุดท้ายของรอยเลื่อนนั้น ในการศึกษานี้ใช้รอยเลื่อนที่แม่จัน (จ.เชียงราย) และรอยเลื่อนเจดีย์สามองค์ (จ. กาญจนบุรี) เป็นกรณีศึกษา จนทำให้จัดแบ่งรอยเลื่อนทั้งสองดังกล่าวออกเป็น 5 สาขาทั้งสองรอย เลื่อน และทราบประวัติและวิวัฒนาการการเลื่อนตัวของรอยเลื่อนทั้งสอง โดยเฉพาะจากการศึกษา ธรณีวิทยาและธรณีกาลวิทยาอย่างละเอียด พบว่ารอยเลื่อนเจดีย์สามองค์ ได้เคยเกิดการเลื่อนตัว ทั้งหมด 5 ครั้งในช่วง เวลาประมาณ 1 ล้านปีจนถึง 2 หมื่นปี และรอยเลื่อนสาขาแม่จัน (สาขาหนึ่ง ของรอยเลื่อนแม่จัน) พบว่าได้เคยมีแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในอดีตจำนวน 5 ครั้ง นับตั้งแต่ ประมาณ 940,000 ปี จนถึง 1,600 ปี ซึ่งการเลื่อนตัวดังกล่าวทั้งหมดก่อให้เกิดแผ่นดินไหวใหญ่ใน อดีตเทียบได้มากกว่า 7 ริคเตอร์ จากการศึกษาข้อมูลด้านธรณีสัณฐานวิทยา ธรณีกาลเวลา ผนวกกับข้อมูลแผ่นดินไหวของ รอยเลื่อนต่างๆ ในพื้นที่แถบอื่นของประเทศ สามารถจำแนกประเภทรอยเลื่อนมีพลัง (จริงๆ) รอย เลื่อนศักย์มีพลังและรอยเลื่อนที่น่ามีพลัง ซึ่งจากการตรวจโดยรอบอย่างละเอียดพบว่า มีรอยเลื่อน มีพลังทั้งหมด 15 รอย ได้แก่ 1) รอยเลื่อนแม่จัน 2) รอยเลื่อนแม่ทาน 3) รอยเลื่อนเถิน-ลอง-แพร่ 4) รอยเลื่อนน้ำปัด 5) รอยเลื่อนปัว 6) รอยเลื่อนพะเยา 7) รอยเลื่อนแม่ฮ่องสอน 8) รอยเลื่อนศรี สวัสดิ์ 9) รอยเลื่อนปิง 10) รอยเลื่อนเจดีย์สามองค์ 11) รอยเลื่อนระนอง 12) รอยเลื่อนคลองมะ รุ่ย-คลองท่อม 13) รอยเลื่อนโคกโพธิ์-สะบ้าย้อย-ยะลา-เบตง 14) รอยเลื่อนเลย-เพชรบูรณ์ 15) รอยเลื่อนระยอง-แกลง แม้ว่ารอยเลื่อนที่ใกล้กับภาคตะวันออกเฉียงเหนือมากที่สุด (14 และ 15) จัดว่ามีลำดับขั้นต่ำสุด (เป็นรอยเลื่อนชนิดน่ามีพลัง) สำหรับนอกประเทศไทยในแถบผืนแผ่นดินเอ เชียตะวันออกเฉียงใต้ มีกลุ่มรอยเลื่อนที่สำคัญอีก 4 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มรอยเลื่อนอินโด-พม่า 2) กลุ่มรอยเลื่อน สะเกียง-พานหลวง-ตองจี 3) กลุ่มรอยเลื่อนนานติง-เปาซาน-เชียงราย และ 4) กลุ่ม รอยเลื่อนแม่น้ำแดง-มา-ดา จากการศึกษากลุ่มรอยเลื่อนดังกล่าว สามารถแบ่งโซนก่อเกิดแผ่นดินไหวได้และจัดทำเป็น แผนที่การแปรสัณฐานไหวสะเทือนซึ่งไม่เหมือนกับที่เคยทำไว้ สำหรับประเทศไทยผลการวิจัยครั้งนี้ ยังสามารถลำดับพื้นที่ที่เป็นบริเวณเสียงภัยต่อแผ่นดินไหวโดยอาศัยข้อมูลที่ได้กล่าวมาแล้วทั้งหมด ได้ 4 บริเวณได้แก่ 1)โซน-0 เป็นบริเวณที่แทบไม่มีความเสี่ยงต่อการเกิดแผ่นดินไหวเลย ได้แก่ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 2) โซน-1 เป็นบริเวณที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดแผ่นดินไหวต่ำ ได้แก่ ภาค ใต้ 3) โซน-2 เป็นบริเวณที่มีระดับความเสี่ยงต่ำถึงปานกลาง และ 4) โซน-3 เป็นบริเวณที่มีความ เสี่ยงปานกลางถึงค่อนข้างสูง อย่างไรก็ตาม การศึกษาครั้งนี้ในประเทศไทยนับว่าเป็นการศึกษาเบื้องต้น จำเป็นต้องมี การศึกษาในรายละเอียดอีกมากในอนาคต เพื่อให้ทราบถึงประวัติการเลื่อนตัว และโอกาสการ เลื่อนตัวของรอยเลื่อนมีพลังที่สำคัญอื่นๆ ทั้งในประเทศไทยและประเทศรอบข้าง Instrumental and historical records strongly advocate that Thailand and mainland Southeast Asia have been subject to great number of earthquakes with various magnitude since the past till present. This research is aimed at classifying the causes of earthquakes using information on remote-sensing, field investigation, and dating data on fault-related sediments by TL- method. The main objectives are to comprehend geotectonics of Thailand and nearby, to delineate relationship between earthquakes and earth structures, and to determine which structures are most related to the earth tremors. Based upon our recent and updated data, it is evidenced that earthquakes in Thailand and adjoining countries have been triggered as a result of active faults. At present, there are several faults that are well-recognized as actively and inactively in Thailand. Current available geological data indicate that some of them are classified as “capable” faults. It is figured out in this study the faults’ orientation, through which landscape that it passed, and number of times in the past that they activated, in which way, and how large of their magnitudes were. It is also discovered that some faults, though geologically determined as active, have never activated in the past historical and been detected instrumentally. However, they have been proved to be active as confirmed by geochronological (or dating ) data. In this study, emphasis is placed upon the Mae Chan Fault (Chiang Rai) an Three- Pagoda Fault (Kanchanaburi) as our two case studies. Five fault segments were defined along each of these faults, and history and evolution of fault movements are clearly defined. Especially, geological and geochronological evidences support that the Three Pagoda Fault activated 5 times during 35,000 to 15,600 yr. And the Mae Chan Segment (of Mae Chan Fault) activated 5 times during 1 million to 20,000 yr. All the fault displacement gave rise to the fact that past-earthquakes with magnitude of larger than 7 Richter occurred in Thailand. Data on geomorphology, geochronology, and remote-sensing in conjunction with earthquake data within areas dominated by major fault systems lead to classifying ranks of active faults. Three major ranks are defined herein - active faults (sensu stricto), potentailly active faults, and tentatively active faults. Our detailed investigation point to 15 active faults recognized in Thailand, viz. 1) Mae Chan, 2) Mae Tha, 3) Thoen-Long- Phrae, 4) Nam Pat, 5) Mae Ping, 6)Pua 7)Payao, 8) Mae Hong Son, 9) Sri Sawt, 10) Three-Pagoda, 11) Ranong, 12) Klong Marui, 13) Kok Poe-Saba, Yoi-Yala-Betong, 14) Loei-Petchabun, and 15) Rayong-Klaeng Faults. It is well documented that the active faults near northern Thailand (14 and 15) are ranked as “tentatively” active. Outside Thailand and within mainland SE Asia, four major active faults zones are recognized based upon our available data including 1) Indo-Burma 2) Sagaing-Pan Luang-Taunggui 3) Nanting-Paosan-Chiang Rai, and 4) Red-Ma-Da Rivers Faults. Based upon result on this active fault, seimotectonic zone of mainland SE Asian Region are classified from those proposed by earlier workers. In Thailand, our research result lead to grouping seismic-risk areas into 4 zones i.e., 1) Zone-0 or areas without earthquake damage (NE Thailand), 2) Zone-1 or areas with low minimum earthquakes (S Thailand), 3) Zone-2 or areas with low to moderate earthquake damage, and 4) Zone-3 or areas with moderate to fairly high earthquake damage. However, our research in Thailand is in the preliminary stage, more detailed studies are required to gain more knowledges on history of earthquakes and possibilities of movement along the active faults both in Thailand and nearby in the near future.

บรรณานุกรม :
ปัญญา จารุศิริ . (2543). แผ่นดินไหวในประเทศไทยและผืนแผ่นดินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ปัญญา จารุศิริ . 2543. "แผ่นดินไหวในประเทศไทยและผืนแผ่นดินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ปัญญา จารุศิริ . "แผ่นดินไหวในประเทศไทยและผืนแผ่นดินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2543. Print.
ปัญญา จารุศิริ . แผ่นดินไหวในประเทศไทยและผืนแผ่นดินเอเชียตะวันออกเฉียงใต้. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2543.