ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

อบรมและวิจัยเชิงปฏิบัติการทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและชาติพันธุ์

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : อบรมและวิจัยเชิงปฏิบัติการทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและชาติพันธุ์
นักวิจัย : ศรีศักร วัลลิโภดม
คำค้น : ชาติพันธุ์ , ชุมชน , ท้องถิ่น , ประวัติศาสตร์ , วัฒนธรรม , วิจัยเชิงปฏิบัติการ
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2548
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG46H0001 , http://research.trf.or.th/node/1391
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

บทคัดย่อเชิงกระบวนการ โครงการนี้ออกแบบการวิจัยโดยแบ่งกลุ่มคนร่วมงานออกเป็น นักวิจัยท้องถิ่น, กลุ่มอาจารย์ที่ปรึกษา, นักวิจัยพี่เลี้ยงของแต่ละกลุ่มวิจัย และคณะทำงาน และแสวงหาแนวทางการวิจัยที่เหมาะสม โดยกำหนดให้มีการปฐมนิเทศโครงการและติดตามความก้าวหน้าทุก ๔ เดือน ใช้คำว่า ท้องถิ่นศึกษาที่เน้นในเรื่องพื้นที่ทางวัฒนธรรมและนิเวศทางการเมือง ส่วนแนวทางในการค้นคว้าและวิจัย กำหนดไว้สองแนวทางคือ ประวัติศาสตร์ความเป็นมาของท้องถิ่นที่เกี่ยวกับพื้นที่และสภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์หรือ ประวัติศาสตร์โบราณคดี และการเก็บข้อมูลทางชาติวงศ์วรรณนา และผลของการวิจัยทำให้เห็นว่า ๖ เดือนแรกเป็นเก็บข้อมูลพื้นฐานข้อมูลที่ได้เป็นภาพนิ่งและยังสับสนในวิธีการศึกษา ๖ เดือนที่สอง ทางกลุ่มที่ปรึกษาชี้ประเด็นให้เห็นถึงเหตุแห่งการเปลี่ยนแปลงทางสังคมวัฒนธรรมที่ปรากฏในท้องถิ่น ๖ เดือนสุดท้าย เป็นการร่วมกันวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลเขียนรายงานขั้นสุดท้าย บทคัดย่อเชิงเนื้อหา และประโยชน์ของผลงาน ข้อมูลของโครงการวิจัยทั้ง ๕ พื้นที่สรุปได้ว่า ๑. เชียงของ เวียงแก่น: พัฒนาการของสังคมชายขอบจากอดีตสู่การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจการเมืองในอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง ศึกษาพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบริเวณเมืองเชียงของและใกล้เคียง ความหลากหลายของกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ และการเปลี่ยนแปลง ตั้งคำถามว่ากลุ่มชาติพันธุ์ทั้งหมดที่รวมกันเป็นคนเชียงของจะรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม สังคม เศรษฐกิจระดับภูมิภาคในปัจจุบันได้อย่างไร ๒. การศึกษาความสืบเนื่องและการเปลี่ยนแปลงทางสังคม-วัฒนธรรมผ่านประวัติศาสตร์ท้องถิ่น: กรณีศึกษาลุ่มน้ำแม่ลาวตอนบน อำเภอเวียงป่าเป้า-แม่สรวย จังหวัดเชียงราย ศึกษาการจัดการทรัพยากรน้ำด้วยระบบชลประทานราษฎร์หรือเหมืองฝาย เพราะช่วยควบคุมความสัมพันธ์ระหว่างคนกลุ่มต่าง ๆ ผ่านระบบการแบ่งปันการใช้น้ำตามความจำเป็น การเข้ามาของกลุ่มทุนจากภายนอก โดยเฉพาะการจัดการชลประทานหลวงทำให้ขาดแคลนทรัพยากร เกิดความเสี่ยงในชีวิตและทรัพย์สิน ตลอดจนเกิดการทำลายโครงสร้างความสัมพันธ์ทางสังคมระหว่างคนกลุ่มต่าง ๆ ปัจจุบันเกิดกลุ่มทางสังคมใหม่ ๆ หลายกลุ่มที่เริ่มตระหนักถึงความเปลี่ยนแปลงและปัญหาดังกล่าว ได้มีการรวมตัวกันศึกษาสถานการณ์ที่เกิดขึ้น และเรียนรู้ปัญหาต่าง ๆ แล้วแสวงหาแนวทางในการควบคุม และจัดการกับปัญหาต่าง ๆ ๓. การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม: กรณีศึกษาบ้านด่านซ้าย นาเวียง และนาหอ ลุ่มน้ำหมัน อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย เน้นเรื่องการเปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์สังคมและวัฒนธรรมในลุ่มน้ำหมัน อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ๓ หมู่บ้านคือ ด่านซ้าย นาเวียง และนาหอ โดยมีปัจจัยการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม คือ ด้านสาธารณูปโภค การรับวัฒนธรรม อำนาจรัฐ และอิทธิพลของการค้า โครงการนี้สามารถสร้างนักวิจัยท้องถิ่น ซึ่งประกอบด้วย กลุ่มคนที่หลากหลายอาชีพ และหลายวัยได้ตามความคาดหวัง ๔. การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมท้องถิ่น: กรณีศึกษาบ้านสำโรง ตำบลทรายขาวและบ้านสวนส้ม ตำบลสะตอน อำเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี เป็นการศึกษาที่มุ่งทำความเข้าใจวิถีชีวิต การปรับตัวและการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคมวัฒนธรรมในสังคมชายแดนจังหวัดจันทบุรี บ้านสำโรงเป็นชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์เขมรซึ่งมีรากฐานทางวัฒนธรรมยาวนาน ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นยังเป็นไปในลักษณะผ่อนปรน ดำเนินไปอย่างราบรื่นกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับบ้านสวนส้ม ขณะที่บ้านสวนส้มกลับเป็นชุมชนที่เติบโตอย่างรวดเร็วในระยะเวลาอันสั้น เนื่องจากการเข้ามาของอุตสาหกรรมไม้แปรรูป ปัญหาต่างๆ จึงเกิดตามมา เช่น ความขัดแย้งในทางเศรษฐกิจในอุตสาหกรรมไม้แปรรูป ปัญหาอาชญากรรม ปัญหาพฤติกรรมวัยรุ่น ๕. การศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมกรณีศึกษา บ้านดาโต๊ะ และ บ้านภูมี อำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี บ้านดาโต๊ะเป็นชุมชนชาวมุสลิมตั้งอยู่ที่ปลายแหลมอ่าวปัตตานี ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพประมง มีวิถีชีวิตที่พึ่งพิงกับธรรมชาติ บ้านภูมีตั้งอยู่ลึกเข้ามาในแผ่นดินใหญ่ เป็นหมู่บ้านกำเนิดมาจากการก่อตั้งปอเนาะภูมี บ้านดาโต๊ะได้รับผลกระทบจากการที่สภาพแวดล้อมถูกทำลายโดยนายทุนใหญ่จากภายนอก ทำให้ชาวดาโต๊ะต้องเปลี่ยนแปลงวิถีการทำมาหากินและอาชีพ ปอเนาะภูมีในฐานะเป็นสถาบันสอนศาสนาอิสลามที่พยายามอบรม สั่งสอน และเผยแผ่ความรู้ทางศาสนาและผสานความขัดแย้งทางสังคมที่เกิดขึ้น ปอเนาะภูมีแสดงบทบาทในการปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นรวดเร็วและตลอดเวลาโดยใช้ศาสนาอิสลามเป็นหลักในการปรับตัว This project was created for group research as local researcher, advisor groups, governess researcher in each group and work group also seeking for suitable research. Though, specified an orientation project and follow up the progress in every 4 months that called local study. It is aim to basis of cultural ecology and political ecology. Moreover, the research method has specified for 2 methods are historical-archeological past and ethnological present that the result of research for first 6 months was recorded basic data of slide and confused in learning method. After for 6 months, group research has pointed a reason of society and culture has changed that occurred in local. For last 6 months, it was cooperated to analysis and synthesis the information as finally step. Content and advantage of result abstract The summary of research information has 5 basics are 1. Chiang kong, Weang Kan: Development of border society from the past to changed economy and political at Khong river area as learning and developing local history at Chiang Kong area and nearby. The multi-ethnic and changed has the question as how ethnic group that combined as Chiang Kong people has cope with environment changed, society, local economy at the present. 2.Learning continue and changed of society – culture with local history: In case of basin of Lao river, Weng Pa Pao – Mae Sarouy, Chiang Rai province has studied to managed of water research with irrigation system or irrigation ditch because to help for controlling a relationship in each group as portion out use a water. To join with outside group, especially irrigation system has lack of research, living and asset risks also damage relationship structure in each society relationship. At the present, it have new groups to join that knowledge of changed and problem. They were combined to study a scene and study a problem that they will seek for control and solving a problem 3. Society and cultural changed: In this case of Dan Sai village, Nah Weang and Nah Hor, basin of Mhan river, Dan Sai, Leoi province has emphasized society and culture changed about public utilities, accepting culture, nation power and business power. This project can make a local researcher that including many kind of career group and age. 4. Locally society and cultural changed: In case of Sum Rong village, Sai Kow and Suan Som village, Sa ton provincial, Soy Dao, Chuntaburi has studied to emphasis and understanding a lifestyle, adjustment and society and economy changed at boarder of Chuntaburi. The Sum Rong village is ethnic group that they have cultural for long time. The changed has occurred as lessen to operation as comparing with Soun Som village while Suan Som village is faster adjust at short time due to lumber industry has came to this village that solved crime and youth behavior problem. 5. Learning of society and cultural changed: In case of Da Toh viallage and Phu Me village, Ya ring , Pattani. Da toh village is Muslim community that located at last of Pattani gulf. Almost people are fishery that depends on natural. Phu me village is deep in the land that they were created Poh Noa Phu me group. Da toh village has effected from environment problem that destroyed from outside big capitalist. It made Da Toh village has changed to earn for living and career. The Poh Noa Phu Me as Muslim region school tried to train, teach and distribute about Muslim religion and solved opposed in society. The Poh Nao Phu Me has quick and always a role to adjust a changed by using Muslim region is the main to adjust.

บรรณานุกรม :
ศรีศักร วัลลิโภดม . (2548). อบรมและวิจัยเชิงปฏิบัติการทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและชาติพันธุ์.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ศรีศักร วัลลิโภดม . 2548. "อบรมและวิจัยเชิงปฏิบัติการทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและชาติพันธุ์".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ศรีศักร วัลลิโภดม . "อบรมและวิจัยเชิงปฏิบัติการทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและชาติพันธุ์."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2548. Print.
ศรีศักร วัลลิโภดม . อบรมและวิจัยเชิงปฏิบัติการทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและชาติพันธุ์. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2548.