ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

วิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบันของการตรวจสอบและรับรองคุณภาพห้องปฏิบัติการด้านอาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : วิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบันของการตรวจสอบและรับรองคุณภาพห้องปฏิบัติการด้านอาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย
นักวิจัย : พรชัย สิทธิศรัณย์กุล
คำค้น : Environmental , ISO/IEC 17025 , laboratory accreditation , occupational , การตรวจสอบและรับรองคุณภาพห้องปฏิบัติการ , สิ่งแวดล้อม , อาชีวอนามัย
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2545
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG4330024 , http://research.trf.or.th/node/1118
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การวิจัยนี้มีลักษณะเป็นการวิจัยและพัฒนา มีทั้งการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณ ภาพผสมผสานกันอยู่ ในส่วนการวิจัยเชิงปริมาณนั้นเป็นการส่งแบบสอบถามไปยังห้องปฏิบัติ การต่างๆ เพื่อทราบข้อมูล สถานการณ์ การตรวจรับรองความสามารถห้องปฏิบัติการด้านอาชี วอนามัยและสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพ ได้แก่ Document Review ในส่วนของมาตรฐานสากลที่นานาชาติใช้ในการตรวจสอบและรับรองความสามารถห้องปฏิบัติ การ หน่วยงานและองค์กรที่เกี่ยวข้องในการตรวจสอบและรับรองความสามารถห้องปฏิบัติการ ในประเทศไทย การดำเนินการตรวจและรับรองความสามารถในส่วนของโครงการ Hospital Accreditation (HA) และการเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการที่มีศักยภาพจะเป็น Reference Laboratory และยินดีให้ความร่วมมือกับทีมวิจัย การวิจัยเชิงปริมาณได้อัตราตอบกลับ 54.5% (226 จาก 415 แห่ง) ห้องปฏิบัติการที่ ตอบส่วนใหญ่เป็นห้องปฏิบัติการที่ตรวจทางด้านสิ่งแวดล้อม ไม่ได้ตั้งอยู่ในโรงพยาบาล และ ส่วนใหญ่ไม่ได้มีการสอบเทียบความชำนาญ (Proficiency Testing: PT) ระบบคุณภาพที่ใช้ ส่วนใหญ่เป็นระบบ ISO 9000 และ ISO/IEC 17025 หรือ ISO/IEC Guide 25 และระบบ HA มีห้องปฏิบัติการเพียง 38 แห่งที่ได้รับการรับรองความสามารถอย่างใดอย่างหนึ่งอยู่แล้วในขณะ เก็บข้อมูล การวิจัยเชิงคุณภาพ พบว่ามาตรฐานสากลที่นานาชาติใช้ในการตรวจสอบและรับ รองความสามารถห้องปฏิบัติการทดสอบและสอบเทียบ คือ ISO/IEC Guide 25 ซึ่งปัจจุบันได้ ปรับเปลี่ยนเป็น ISO/IEC 17025 แล้ว ประเทศไทยมีคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการรับรอง ระบบงาน (National Accreditation Council: NAC) ที่มีอำนาจตามกฎหมายที่จะให้การตรวจ สอบและรับรองความสามารถห้องปฏิบัติการต่างๆอยู่ และ NAC ได้ให้ 2 หน่วยงาน คือ สำนัก มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) และ สำนักมาตรฐานห้องปฏิบัติการ (สมป.) เป็นผู้มี อำนาจให้การตรวจและรับรองความสามารถดังกล่าว ในส่วนของการรับรองความสามารถห้อง ปฏิบัติการในโครงการ HA นั้น ได้พิจารณางานของห้องปฏิบัติการเป็นงานพยาธิวิทยาคลินิก ซึ่งเป็นเพียง 1 ใน 31 รายการของการตรวจและรับรองความสามารถของโรงพยาบาลเท่านั้น และอาจพิจารณาได้ว่าการที่โรงพยาบาลได้รับการรับรองโดย HA อาจจะส่งผลลดแรงจูงใจที่โรง พยาบาลนั้นจะให้ห้องปฏิบัติการพัฒนาเพื่อขอ ISO/IEC 17025 อีกทางหนึ่งด้วย ในทางตรง ข้ามอาจพิจารณาว่า HA เป็นแนวทางที่ห้องปฏิบัติการในโรงพยาบาลควรพัฒนาไปสู่และให้ได้ ก่อนที่จะพัฒนาไปสู่ ISO/IEC 17025 ต่อไป ทีมวิจัยได้เยี่ยมชมห้องปฏิบัติการที่มีศักยภาพจะเป็น reference laboratory จำนวนทั้ง สิ้น 24 แห่ง และได้สัมภาษณ์พูดคุยกับผู้อำนวยการ NAC Office อีกทั้งพูดคุยสัมภาษณ์ทาง โทรศัพท์กับนายกสมาคมมาตรวิทยาแห่งประเทศไทยด้วย พอสรุปได้ว่า ปัญหาใหญ่ของระบบ Laboratory Accreditation ของประเทศไทยน่าจะอยู่ที่การยังไม่ได้ Mutual Recognition Agreement (MRA) กับต่างประเทศ การที่หน่วยราชการหลายแห่งต่างมีการตรวจและรับรอง ความสามารถตามมาตรฐานของตนเอง และไม่ยอมรับมาตรฐานของหน่วยราชการแห่งอื่น ก่อ ให้เกิดภาระแก่โรงพยาบาลและห้องปฏิบัติการ โดยเฉพาะของเอกชน ที่จะขอรับการรับรอง เพราะอาจจะต้องขอรับการรับรองจากหลายหน่วยงานและหลายองค์กรของรัฐ ห้องปฏิบัติการ สอบเทียบมีจำนวนไม่มาก ไม่เพียงพอกับความต้องการในการสอบเทียบเครื่องมือต่างๆที่จะใช้ ในห้องปฏิบัติการทดสอบ การซื้อ PT sample จากต่างประเทศมีราคาแพง และไม่สะดวกใน การดำเนินการทางพิธีศุลกากร ผู้วิจัยได้เสนอแนะให้ NAC เร่งดำเนินการให้ Accreditation Body มีการทำ MRA กับ ต่างประเทศผ่านองค์กรนานาชาติ เช่น International Laboratory Accreditation Cooperation (ILAC) และ Asia Pacific Laboratory Accreditation Cooperation (APLAC) รวมทั้งทำความ ชัดเจน และแบ่งงานกันอย่างเหมาะสมระหว่างหน่วยงานที่ให้การรับรองห้องปฏิบัติการใน ประเทศที่มีอยู่ในขณะนี้ และควรจัดทำระบบเพื่อแก้ปัญหาห้องปฏิบัติการสอบเทียบมีไม่เพียงพอ โดยอาศัย ความร่วมมือของสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ สมาคมมาตรวิทยาแห่งประเทศไทย สมอ. และ สมป. เอง เพราะการมีห้องปฏิบัติการสอบเทียบมากและเพียงพอจะช่วยทำให้สามารถ พัฒนาการตรวจและประเมินการตรวจของห้องปฏิบัติการทดสอบได้ดีขึ้น, สนับสนุนการพัฒนา ห้องปฏิบัติการให้สามารถทำ PT sample ได้ด้วยตนเองเพื่อลดการพึ่งพาจากต่างประเทศ โดย อาจประสานให้หน่วยงานที่มีศักยภาพในการผลิต PT sample บางชนิด เป็นผู้ให้การสนับสนุน ในการทำ PT sample ชนิดอื่นๆด้วย This study could be classified as research and development (R&D), integrating both qualitative and quantitative approach. In the quantitative component, questionnaires were mailed to relevant occupational and environmental laboratories, asking about data on services, quality and accreditation system. Quantitative component was done by document review on international laboratory accreditation (LA) system, Thailand's authorized bodies for LA, LA in hospital accreditation (HA), and visiting laboratories with potentials to be reference laboratories and willingness to contribute. The response rate of the quantitative questionnaires was 54.5% (226 out of 415). The majority of the responders was environmental laboratories, located outside hospital, and did not have proficiency testing. The majority used ISO 9000, ISO/IEC 17025 or ISO/IEC Guide 25, and HA as their quality system. Only 38 laboratories were currently accredited by one of these systems. Qualitative research revealed that international standard for laboratory accreditation for both testing laboratory and calibration laboratory was ISO/IEC Guide 25, which currently was revised to be ISO/IEC 17025. Thailand has the National Accreditation Council (NAC) authorized and responsible for accreditation. NAC has authorized 2 organizations as Accreditation Bodies (ABs) for LA: Thai Industrial Standards Institute and Bureau of Laboratory Quality Standards. Regarding LA in HA, HA considered clinical laboratory as only 1 out of 31 items for accreditation. The author remarked that getting HA might actually be one of the obstacles for the hospital to improve their laboratory quality system and apply for ISO/IEC 17025. On the other hand, HA may be viewed as a good start or even a pre-requisite for laboratories in the hospitals to further improve their quality towards ISO/IEC 17025. The author also visited 24 laboratories with potentials to be reference laboratories, interviewed the director of NAC, and telephone-interviewed the president of Thailand's Metrology Association. There were several major problems of Thailand's LA. Both Thai Industrial Standards Institute and Bureau of Laboratory Quality Standards did not yet get Mutual Recognition Agreement (MRA) with other international ABs. Several governmental bodies had their own standards and accreditation systems, and did not accept other bodies' standards and systems. This put a burden to private laboratories because they had to apply and get accredited from several governmental bodies, but still had to apply and get accredited from international ABs especially for those dealing with exports. There were only few calibration laboratories, not enough for supporting the calibration required for the equipment in testing laboratories' LA. Purchasing proficiency testing specimens from abroad was very expensive, and often got into troubles with the customs duty procedures. The author recommended that NAC accelerate their ABs to make MRA with other international ABs through International Laboratory Accreditation Cooperation (ILAC) and Asia Pacific Laboratory Accreditation Cooperation (APLAC). Both Thai ABs should share their responsibilities over the LA activities and make this clear to concerned bodies. A system to cope with lack of calibration laboratories should be established through co-operation among National Metrology Institute, Thailand's Metrology Association, Thai Industrial Standards Institute and Bureau of Laboratory Quality Standards. Having enough number of calibration laboratories would ultimately help to improve the LA for testing laboratories. Proficiency testing providers should also be supported to be able to produce quality PT specimen in the country and hence reducing imported PT specimen. This might be done in part by supporting those current PT providers to produce more kinds of PT specimen.

บรรณานุกรม :
พรชัย สิทธิศรัณย์กุล . (2545). วิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบันของการตรวจสอบและรับรองคุณภาพห้องปฏิบัติการด้านอาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
พรชัย สิทธิศรัณย์กุล . 2545. "วิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบันของการตรวจสอบและรับรองคุณภาพห้องปฏิบัติการด้านอาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
พรชัย สิทธิศรัณย์กุล . "วิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบันของการตรวจสอบและรับรองคุณภาพห้องปฏิบัติการด้านอาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2545. Print.
พรชัย สิทธิศรัณย์กุล . วิเคราะห์สถานการณ์ปัจจุบันของการตรวจสอบและรับรองคุณภาพห้องปฏิบัติการด้านอาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2545.