ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

โครงการวิจัยเรื่อง เครื่องมือนักพัฒนา : กรณีศึกษาองค์กรพัฒนาของรัฐและเอกชน 4 องค์กร

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : โครงการวิจัยเรื่อง เครื่องมือนักพัฒนา : กรณีศึกษาองค์กรพัฒนาของรัฐและเอกชน 4 องค์กร
นักวิจัย : บัญชร แก้วส่อง
คำค้น : -
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2545
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG4240019 , http://research.trf.or.th/node/1071
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษาเรื่อง เครื่องมือนักพัฒนา : กรณีศึกษาองค์กรพัฒนาของรัฐและเอกชน 4 องค์กร คือ 1) โครงการจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่ยั่งยืน 2) คณะกรรมการพิจารณาโครงการขนาดเล็ก 3) สำนักงานพัฒนาชุมชนเมือง 4) กรมการพัฒนาชุมชน เพื่อค้นหาองค์ความรู้ใน 6 ประเด็น คือ 1) ความเข้มแข็งของชุมชน องค์กรชุมชน และตัวชี้วัด 2) การศึกษาชุมชน 3) การเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้ 4) การเสริมสร้างผู้นำ องค์กร และเครือข่าย 5) การระดมทรัพยากรเพื่อการพัฒนาและ 6) การติดตามและประเมินผล ผลการศึกษา ความเข้มแข็งขององค์กรชุมชนองค์กรชุมชน และตัวชี้วัด จำแนกเป็น 2 มิติ ได้แก่ มิติทางปัญญา ซึ่งเป็นความเข้มแข็งที่เกิดจากการใช้ปัญญาในการดำเนินกิจกรรม โดยมีตัวชี้วัดที่สามารถวัดได้ในเชิงปริมาณ เช่น การเข้าร่วมกิจกรรม แผนงาน จำนวนสมาชิกและทรัพยากรที่เพิ่มขึ้น ส่วนมิติทางจิตวิญญาณ เป็นความเข้มแข็งที่เกิดจากความรู้สึกร่วมกันที่องค์กรก่อขึ้น และมีตัวชี้วัดเชิงคุณภาพ วัดจากความรู้สึกภายใน เช่น ความรักและความเอื้ออาทรต่อกัน ความผูกพัน การเสียสละแบ่งปัน สำหรับการศึกษาเบื้องต้นไม่มีองค์กรใดเข้มแข็งในทุกๆ ด้าน การศึกษาชุมชน มีเป้าหมายสำคัญ 3 ประการคือ 1) เพื่อแสวงหาความรู้และทำความเข้าใจชุมขน 2) กำหนดแนวทางและแผนพัฒนาชุมชน และ 3) ปลุกสร้างจิตสำนึกของคนในชุมชน โดยเน้นการศึกษาประวัติศาสตร์ สถานการณ์ปัญหาและศักยภาพของชุมชน ส่วนเครื่องมือที่สำคัญคือ การจัดเวทีเสวนา การประชุมเชิงปฏิบัติการและการศึกษาวิจัย การเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้ มีเป้าหมายสำคัญคือ 1) เพื่อสร้างสำนึกทางประวัติศาสตร์ 2) การสร้างสำนึกในปัญหาและการพัฒนา 3) การสร้างสำนึกในปัญญาของชุมชนโดยผ่านกระบวนการเรียนรู้เพื่อช่วยรื้อฟื้นสำนึกทางปัญญาให้คืนสู่ชุมชน 4) การตกผลึกทางความคิดสู่การปฏิบัติ โดยประยุกต์องค์ความรู้อย่างสอดคล้องและเหมาะสมกับพื้นที่ เครื่องมือที่สำคัญคือ การจัดเสวนากลุ่มย่อย การศึกษาดูงาน การประชุมเชิงปฏิบัติการในการวิเคราะห์ปัญหาและจัดทำแผน การจัดศูนย์การเรียนรู้ การฝึกอบรมเทคนิคเฉพาะ การหนุนช่วยและสนับสนุนการปฏิบัติงานและการจัดประชุมสรุปบทเรียน การเสริมสร้างผู้นำ องค์กรและเครือข่าย ในการเสริมสร้างผู้นำมีเป้าหมาย คือ 1) การค้นหาผู้นำที่มีศักยภาพให้เข้าร่วมในกระบวนการพัฒนา 2) การพัฒนาเพื่อเสริมสร้างศักยภาพของผู้นำ ให้เกิดความมั่นใจ มีกำลังใจที่จะรับงาน และ3) การรักษาผู้นำเก่า พัฒนาผู้นำใหม่เพื่อป้องกันปัญหาการเกิดผู้นำเดี่ยว หรือหลุดจากชุมชน ในการพัฒนาผู้นำต้องทำควบคู่กันไปทั้ง2 ด้าน คือด้านเทคนิคกับด้านจิตวิญญาณ โดยมีวิธีการที่สำคัญ คือ การจัดเวทีแลกเปลี่ยนพูดคุย การจัดกิจกรรมกลุ่ม การเปิดโอกาสให้ร่วมประชุมและสัมมนากับภายนอก การฝึกอบรม การปฏิบัติงานร่วมกับนักพัฒนา การเปิดโอกาสให้บริหารงาน การจัดเวทีสรุปงาน การให้รางวัลและการกระจายงาน ส่วนการเสริมสร้างองค์กรและเครือข่าย มีเป้าหมายคือ 1) เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการแก้ปัญหาร่วมกัน 2) การช่วยเหลือกันในการเจรจาต่อรอง 3) การขยายพันธมิตรและขยายกิจกรรมเป็นต้น สำหรับเทคนิคในการเสริมสร้างองค์กรและเครือข่ายมีเทคนิคคล้ายกับการพัฒนาผู้นำ การระดมทรัพยากรเพื่อการพัฒนา เป้าหมายสำคัญคือ 1) เพื่อสนับสนุนกิจกรรมการพัฒนาให้เกิดขึ้นและดำเนินการต่อเนื่อง 2) เปิดโอกาสให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนา 3) เพื่อประสานงานกับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง 4) เพื่อเป็นกองทุนในการทำกิจกรรม เทคนิคการระดมทุนคือ ระดมทุนจากภายนอก เช่นเงินงบประมาณ ทุนจากต่างชาติ ทุนจากองค์กรท้องถิ่น เช่นเทศบาลนอกจากนั้นในชุมชนยังใช้การระดมทุนจากภายในโดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ได้แก่ วัฒนธรรมประเพณี ความเชื่อในการระดมทุน เช่นการจัดทำผ้าป่า การตั้งกองทุน การตั้งธนาคารข้าวเป็นต้น การติดตามและประเมินผล การติดตามประเมินผลมีเป้าหมายคือ 1) การติดตามและประเมินความก้าวหน้าของโครงการ 2) เป็นการประเมินผลประจำปีและประเมินเมื่อสิ้นสุดโครงการ 3) เพื่อตรวจสอบความเหมาะสม สำหรับเทคนิคที่ใช้คือ การประเมินโดยองค์กร ซึ่งจะใช้ระบบการติดตามภายใน ผ่านระบบ MIS การประเมินจากบริษัทที่ปรึกษา การติดตามของคณะทำงาน การจัดเวทีสรุปการเรียน และการติดตามโดยองค์กรชุมชนซึ่งจะเน้นการประเมินแบบมีส่วนร่วม เช่นการแลกเปลี่ยนพูดคุย การประชุมองค์กรเครือข่าย การประชุมร่วมวางแผนชีวิต วางแผนครอบครัวของคนในชุมชน และผลการศึกษาพบว่าส่วนใหญ่ยังคงเป็นการประเมินผลจากหน่วยงานหรือองค์กรที่ให้ทุน ซึ่งจะตั้งกรอบและเกณฑ์การประเมินโดยขาดการมีส่วนร่วมของชุมชน สรุปและเสนอแนะ การศึกษาครั้งนี้มีประเด็นที่มีความชัดเจนทั้งในด้านเป้าหมายและกระบวนการ คือการศึกษาชุมชน การเสริมสร้างกระบวนการเรียนรู้ การพัฒนาผู้นำองค์กรและเครือข่าย ดังนั้นจึงควรมีการศึกษาวิจัยในพื้นที่อื่น เพื่อหาข้อสรุปภายใต้บริบทของแต่ละพื้นที่ ที่มีความแตกต่างกัน โดยเน้นการทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ของชุมชน รวมทั้งเงื่อนไขของความสำเร็จหรือล้มเหลว โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการ สำหรับประเด็นที่มีองค์ความรู้แต่กระบวนการยังไม่ชัดเจน ซึ่งควรมีการศึกษาเพิ่มเติมโดยอาจจะศึกษาเป็นกรณีศึกษา เช่นในประเด็นของ การติดตามและประเมินผลโดยองค์กรชุมชน การระดมทรัพยากรเพื่อการพัฒนารูปแบบต่างๆ สินเชื่อกับการพัฒนา การจัดการความขัดแย้ง การประสานองค์กร/หน่วยงาน ทั้งนี้อาจทำการศึกษาในพื้นที่ ที่มีการดำเนินงานและประสบผล The study on Developer’s Instrument : A case of 4 Government and Non-Government Organizations: 1) Thai NGO-COD and DANCED Partnership Programming Towards Sustainable Management of National Resources 2) Project Review Committee 3) Urban Community Development Office, National Housing Authority and 4) The Community Development Department. The objective of this study were to explore the body knowledge of work process in 6 issue : 1) Community and organization strengthening indicator 2) Community study 3) Community learning process 4) Leaders/Organizations/Networks empowerment 5) Resources mobilization for development 6) Monitoring and Evaluation Result : Community and Organization Strengthening Indicator. It could be explained in 2 dimensions; wisdom and spiritual. Wisdom dimension could explain and indicate by activities implementation meanwhile spiritual dimension was intrinsie mind, caring and commit to community. Community Study. It was attain in 3 main objectives ;1) To understanding the situation, phenomenal and community history 2) to develop community planning though the understanding of community and 3) to raise the community consciousness. The instruments for the community study were : the Forum; the Operational Meeting and Research Methodology.Community Learning Process. It was attain in 4 objectives : 1) to raise community historical consciousness 2) to raise community problem and developmental consciousness. 3) to raise local wisdom consciousness 4) the re-thinking process to practice. The instruments for working process were : Small Group Meeting; Area Visiting ; Operational Meeting; Learning Center; Training and Meeting.Leaders/Organizations/Networks Empowerment. It was attain in 3 objectives : 1) search for the leaders 2) empower the leaders and 3) to maintain old staffs and empower new stafts. The instruments were : The Meeting, Group Discussion; Changing Experience with another Groups and The Forum. To empower the leaders should be emphasis on both technical and spiritual. The organizations and Networks Empowerment. It was attain many objectives such as 1) Learning process. 2) Share the experience and resources 3) to extend the networks and activities. The instrument was the same as leaders empowerment. Resources mobilization for Development. It was attain in 4 objectives: 1) to support development activities. 2) to encourage people to participate in development 3) to co-ordination and 4) to mobilize the resources for development. The process of mobilize resources were mobilize from external sources and internal sources. The internal sources were mobilized by using local wisdom and community cultural. Monitoring and Evaluation. : It was attain in 3 objectives: 1) the progressive evaluation 2) post project evaluation and 3) appropriate technique and input. The technique of evaluations were by 1) the organization such as: by using MIS ; the external consultants; the project committee; Forum. 2) the community by using group discussion; the networks meeting; family and community planning. It was found that most of them still work by the project committee without people participation. Conclusion and Suggestion This study was shown that in some issues were have clearly process and instruments such as community study ; learning process; Leaders/Organizations/Networks Empowerment. So it should try to implement by using action research to summarize or find out the body of knowledge under the other community context, the community history and the factors that influence on successful or failure conditions. Further more, in the unclear issue such as: to promote and supportive for monitoring & evaluation by community; to mobilize resources for development; credit and development; conflict management; organizational coordination for development process activity. It should study by using a case study in the success organization.

บรรณานุกรม :
บัญชร แก้วส่อง . (2545). โครงการวิจัยเรื่อง เครื่องมือนักพัฒนา : กรณีศึกษาองค์กรพัฒนาของรัฐและเอกชน 4 องค์กร.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
บัญชร แก้วส่อง . 2545. "โครงการวิจัยเรื่อง เครื่องมือนักพัฒนา : กรณีศึกษาองค์กรพัฒนาของรัฐและเอกชน 4 องค์กร".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
บัญชร แก้วส่อง . "โครงการวิจัยเรื่อง เครื่องมือนักพัฒนา : กรณีศึกษาองค์กรพัฒนาของรัฐและเอกชน 4 องค์กร."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2545. Print.
บัญชร แก้วส่อง . โครงการวิจัยเรื่อง เครื่องมือนักพัฒนา : กรณีศึกษาองค์กรพัฒนาของรัฐและเอกชน 4 องค์กร. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2545.