ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การใช้ปัจจัยการผลิตจากธรรมชาติทดแทนการใช้สารเคมีในการผลิตทุเรียนคุณภาพที่ปลอดภัยและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การใช้ปัจจัยการผลิตจากธรรมชาติทดแทนการใช้สารเคมีในการผลิตทุเรียนคุณภาพที่ปลอดภัยและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย
นักวิจัย : สุขวัฒน์ จันทรปรรณิก
คำค้น : ทุเรียน
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2547
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG4220024 , http://research.trf.or.th/node/1049
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การพัฒนาชุดวิทยาการในการผลิตทุเรียนให้มีการใช้สารเคมีอย่างปลอดภัย และพัฒนาระบบการผลิตทุเรียนที่ใช้สารเคมีมากไปสู่ระบบการผลิตที่ใช้สารเคมีน้อย และ/หรือไม่ใช้สารเคมี โดยใช้สารจากธรรมชาติทดแทนปัจจัยการผลิตที่เป็นสารเคมี มีเป้าหมายเพื่อให้ต้นทุเรียนสามารถให้ผลผลิต และเป็นผลผลิตที่มีคุณภาพ ได้ผลตอบแทนที่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ที่ปลอดภัยต่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อมไปพร้อมๆ กัน ปฏิบัติงานทดลองในสวนทุเรียนพันธุ์หมอนทอง จ.ตราด จำนวน 5 แปลง (กรรรมวิธี) ที่มีขนาดพื้นที่แปลงละ 5 ไร่ขึ้นไป โดยนำสารจากธรรมชาติมาใช้ทดแทนสารเคมีในระบบการผลิตในอัตรา 0, 25, 50, 75 และ 100% ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของปริมาณและคุณภาพผลผลิต การเข้าทำลายของโรคพืช แมลง และการตกค้างของสารเคมีที่เกิดขึ้นจากการจัดการสวนที่มีการทดแทนสารเคมีแบบต่างๆ ในระยะเวลาที่เปลี่ยนไปอย่างเป็นระบบ ในแปลงทดลองเดียวกัน ไม่มีซ้ำ (replication) ใช้เทคนิคการทดลองแบบ Omnibus experiment วิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติตามลักษณะของ ข้อมูลและวัตถุประสงค์ในการนำข้อมูลไปใช้ และใช้ web analysis เป็นตัวชี้วัดความยั่งยืนในการจัดการสวนแบบต่างๆ โดยเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น เป็นระยะเวลา 3 ปี (กันยายน 2542 – สิงหาคม 2545) ผลการทดลองพบว่า กรรมวิธีทดแทนสารเคมี 0, 25, 50 และ 75% มีโอกาสในการลงทุนสูง เนื่องจากมีศักยภาพการให้ผลผลิต ศักยภาพการให้ผลผลิตที่มีคุณภาพ ศักยภาพการให้ผลตอบแทน และศักยภาพด้านความปลอดภัย โดยรวมมีค่ามากกว่า 50% จนถึงประมาณ 90% ซึ่งกรรมวิธีทดแทนสารเคมี 0 และ 50% มีศักยภาพโดยรวมมากที่สุด ตามลำดับ ในขณะที่กรรมวิธีทดแทนสารเคมี 25 และ 75% ในปีที่ 2 มีศักยภาพการให้ผลผลิตและการให้ผลตอบแทนน้อยกว่า 50% เนื่องจากไม่สามารถป้องกันการเกิดโรค และฟื้นฟูความสมบูรณ์ต้นให้ดีขึ้นทันฤดูการผลิต แต่เมื่อจัดการให้มีการระบายน้ำในแปลงและปรับเปลี่ยนวิธีการป้องกันกำจัดโรคที่ได้ผลกว่าเดิม ทำให้ศักยภาพในปีที่ 3 สูงขึ้น และส่งผลให้ศักยภาพโดยรวมสูงขึ้นด้วย ส่วนกรรมวิธีทดแทนสารเคมี 100% (ไม่ใช้สารเคมี) ซึ่งใช้สารจากธรรมชาติที่มีขายในท้องตลาดมาทดแทนสารเคมีในระบบการผลิต ในขณะนี้ยังไม่มีโอกาสในการลงทุน เพราะกรรมวิธีนี้ประสบกับสภาวะการขาดทุนต่อเนื่องตลอดระยะเวลา 3 ปีที่ดำเนินการทดลอง โดยมีศักยภาพการให้ผลผลิตไม่ถึง 50% และมีศักยภาพการให้ผลตอบแทน –4.4 ถึง –46.8% เป็นผลมาจากต้นทุเรียนทรุดโทรมจากโรครากเน่าโคนเน่าและการจัดการธาตุอาหารเพื่อฟื้นฟูความสมบูรณ์ต้นยังไม่ดีพอ ในทางกลับกัน ศักยภาพผลผลิตที่มีคุณภาพกลับมีแนวโน้มสูงขึ้นจาก 48.2 ถึง 91.4% สำหรับศักยภาพด้านความปลอดภัยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจาก 66.8 ถึง 76.3% เมื่อมีการจัดการด้านการผลิตตามกรรมวิธีที่กำหนดอย่างต่อเนื่อง การปรับเปลี่ยนระบบการผลิตที่ใช้สารเคมีมากไปสู่ระบบการผลิตที่ใช้สารเคมีน้อย และ/หรือไม่ใช้ สารเคมีโดยทันทีทันใด จะเป็นการเสี่ยงต่อการขาดทุนสูง เนื่องจากมีปริมาณผลผลิตลดลง ในขณะที่ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น โดยมีค่าใช้จ่ายที่เป็นต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้นเท่ากับ 141.2, 333.8 และ 338.5 บาท/ไร่ ต่อทุก 1% ของการใช้สารจากธรรมชาติทดแทนสารเคมีในการผลิต ในปีที่ 1, 2 และ 3 ตามลำดับ จากการดำเนินการวิจัยตลอดระยะเวลา 3 ปี สรุปได้ว่าการทดลองในลักษณะที่ต้องมีการพัฒนาไปสู่ผลสำเร็จให้ได้ตามวัตถุประสงค์นั้น ไม่สมควรมีการกำหนดกรรมวิธีที่มีการใช้สารจากธรรมชาติทดแทนสารเคมีด้วยเปอร์เซ็นต์ที่แน่นอน เนื่องจากไม่สามารถปฏิบัติได้จริง ซึ่งกรรมวิธีที่สามารถนำสารจากธรรมชาติทดแทนสารเคมีได้ครบหรือใกล้เคียงสัดส่วนที่กำหนดไว้ คือ กรรมวิธีทดแทนสารเคมี 0, 25 และ 100% ส่วนกรรมวิธีทดแทนสารเคมี 50 และ 75% ยังไม่สามารถทดแทนสารเคมีได้ครบตามที่กำหนด โดยเฉพาะการจัดการในด้านศัตรูพืช ที่มีการปรับปรุงและพัฒนาเทคนิคในการจัดการอยู่เสมอในระหว่างที่ทำการทดลอง เพื่อรักษาความสมบูรณ์ต้นทุเรียนไม่ให้ทรุดโทรมมากหรือตาย ทำให้ต้องใช้สารเคมีในการป้องกันและกำจัดเป็นส่วนใหญ่ จนทำให้สัดส่วนในการนำสารจากธรรมชาติทดแทนสารเคมีไม่ครบตามที่กำหนด ดังนั้น การผลักดันเพื่อให้ศักยภาพของชุดวิทยาการชุดนี้ประสบผลสำเร็จสูงขึ้นทั้ง 4 ด้าน ลักษณะการปรับเปลี่ยนระบบการผลิตทุเรียนจึงควรเป็นรูปแบบผสมผสาน โดยค่อยๆ ลดระดับของการใช้สารเคมีลง และค่อยๆ เพิ่มระดับการใช้สารจากธรรมชาติเข้าไปทดแทนมากขึ้นเรื่อยๆ จาก 0% เป็น 25, 50, 75 และ 100% ตามความเหมาะสมและความพร้อมของเกษตรกร เพื่อลดผลกระทบดังกล่าวให้น้อยลง ก่อนที่จะเข้าสู่ระบบการผลิตที่ไม่ใช้สารเคมี (ทดแทนสารเคมี 100%) และจะต้องมีการพัฒนาเทคนิคด้านการจัดการธาตุอาหารพืช การป้องกันกำจัดโรครากเน่า โคนเน่า และแมลง ด้วยวิธีการใช้สารจากธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพ มากขึ้น และต้นทุนต่ำกว่าในปัจจุบัน The technology to produce high quality and hygeinic durian fruits was developed by changing the system from high use of chemicals to low and/or no chemical use and substituting chemicals with natural products. There were 5 degrees of chemical substitution, namely, 0, 25, 50, 75 and 100%. The study was conducted in five durian (Monthong cultivar) orchards in Trad province for three consecutive years (2000 – 2002) with no replication. The area in each orchard was more than 5 rai. The amount and quality of durian fruits from each treatment, including diseases, insects and chemical residuals in the fruits were collected. The data were analyzed using omnibus experiment and web analysis technique. The result showed that 0, 25, 50 and 75% chemical substitution had the total potential to produce high quality and safe durian fruits with the benefit in the range of 50 to 90%. The 0 and 50% chemical substitution had the greatest total potential for each category. Meanwhile, the 25 and 75% chemical substitution had low potential for productivity and return (less than 50%) in the second year, due to the inability to control diseases and the durian trees becoming not healthy enough to produce high quality fruits. However, the productivity potential and the total potential of those treatments were greater in the third year after adjusting for both water management and disease control. The 100% chemical substitution had no potential for investment, with less than 50% of productivity potential and –4.4 to –46.8% investment potential, due to the phytopthora disease and the lack of success in nutrient management to induce healthy durian trees. In contrast, the potential to produce high quality fruits had the tendency to increase from 48.2 to 91.4% and the environmental friendly potential increased from 66.8 to 76.3%. There was a high risk of economic loss in changing the production system instantly from high chemical use to low and/or no chemical use, as the production cost increased 141.2 baht/rai in the first year, 333.8 baht/rai in the second year and 338.5 baht/rai in the third year, for every 1% of chemical substitution. During the transition from conventional (chemical use) to environmental friendly or organic (using natural products to substitute chemical products) production system, it is not recommended to fix the degree of chemical substitution as chemicals were sometimes still required for pest control. In order to increase the success of the new production system, farmers should gradually substitute the use of chemicals with natural products in order to maintain optimal productivity and still gain economic profit before completely transforming to environmental friendly system. The development of appropriate nutrient and pest management techniques that use natural products are also essential to incorporate into the new system.

บรรณานุกรม :
สุขวัฒน์ จันทรปรรณิก . (2547). การใช้ปัจจัยการผลิตจากธรรมชาติทดแทนการใช้สารเคมีในการผลิตทุเรียนคุณภาพที่ปลอดภัยและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
สุขวัฒน์ จันทรปรรณิก . 2547. "การใช้ปัจจัยการผลิตจากธรรมชาติทดแทนการใช้สารเคมีในการผลิตทุเรียนคุณภาพที่ปลอดภัยและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
สุขวัฒน์ จันทรปรรณิก . "การใช้ปัจจัยการผลิตจากธรรมชาติทดแทนการใช้สารเคมีในการผลิตทุเรียนคุณภาพที่ปลอดภัยและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2547. Print.
สุขวัฒน์ จันทรปรรณิก . การใช้ปัจจัยการผลิตจากธรรมชาติทดแทนการใช้สารเคมีในการผลิตทุเรียนคุณภาพที่ปลอดภัยและมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2547.