ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่องการจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่องการจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา
นักวิจัย : ฉัตรไชย รัตนไชย
คำค้น : Civil society , Community right , Participatory approach management , Songkhla Lake Basin (SLB) development , การจัดการแบบมีส่วนร่วม , การพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา , ประชาสังคม , สิทธิชุมชน
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2542
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=PDG4140001 , http://research.trf.or.th/node/781
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การจัดประชุมนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อให้ประชาคมลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาเห็นประเด็นปัญหาและ สร้างวิสัยทัศน์เพื่อการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาร่วมกัน (2) เพื่อให้ได้ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับรูปแบบการจัด การแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนารูปแบบการจัดการแบบมีส่วนร่วมที่เหมาะสม (3) เพื่อกำหนดกรอบและประเด็น ปัญหาสำหรับการวิจัยเกี่ยวกับเรื่องนี้ โดยมีการตรวจสอบเอกสาร การศึกษาภาคสนาม การจัดประชุมกลุ่มและ การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ จากการประมวลงานวิจัยเกี่ยวกับลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาจำนวน 23 รายการ พบว่า ส่วนใหญ่จะเป็นงาน ทางด้านวิทยาศาสตร์และประเด็นทางเทคนิค งานที่เกี่ยวข้องกับประเด็นทางสังคมศาสตร์มีน้อยมาก รวมทั้งยัง ไม่มีงานวิจัยในเรื่องการจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาโดยตรง มีเพียงงานวิจัยเรื่อง “การ ศึกษาการวางแผนการจัดการทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างผสมผสานแบบยึดพื้นที่ กรณีศึกษา จังหวัดภูเก็ต กระบี่ และพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา” ที่มีความเกี่ยวข้องกับประเด็นการมีส่วนร่วมอยู่บ้าง ขณะ เดียวกัน พบว่า ภาคประชาชนมีบทบาทค่อนข้างสูงในการผลักดันให้เกิดการจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนา ลุ่มน้ำทะเลสาบ บ้างก็สะท้อนออกมาในลักษณะของการเคลื่อนไหวรูปแบบต่าง ๆ ด้านแผนงาน/โครงการด้านสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ในช่วงปีงบประมาณ 2541-2542 พบว่า ส่วนใหญ่เป็นแผนงาน/โครงการระดับปฏิบัติการของหน่วยงานรัฐระดับจังหวัด โดยแบ่งออกเป็น 4 แผน งานหลัก คือ : (1) แผนงานสร้างจิตสำนึกและความตระหนัก (2) แผนงานบำบัดและฟื้นฟู (3) แผนงานเฝ้าระวัง และป้องกัน และ (4) แผนงานศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการ ซึ่งพบว่า ไม่มีโครงการใดที่กล่าวถึงการจัดการแบบมีส่วน ร่วมของประชาชน มีเพียงแผนงานสร้างจิตสำนึกที่มีเป้าหมายอยู่ที่ คน แต่ส่วนใหญ่จะเป็น การขอความร่วมมือ จากประชาชนมากว่าที่จะให้ประชาชนเข้าไป มีส่วนร่วม ความเข้าใจต่อ “การมีส่วนร่วม” พบว่า บุคคลกลุ่มต่างๆ มีความเข้าใจและคาดหวังต่อการมีส่วนร่วมต่าง กันมาก เช่น บุคคลในระดับแกนนำองค์กรประชาชนจำนวนหนึ่งเข้าใจและคาดหวังว่า การมีส่วนร่วมจะต้องเป็น การร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ ร่วมทำ ร่วมประเมินผล และร่วมรับประโยชน์ แต่สำหรับบุคคลทั่วไปแม้เห็นด้วยกับการ มีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน แต่ส่วนใหญ่มิได้ต้งการดำเนินกิจกรรมโดยเอกเทศตามแบบที่กลุ่มแกนนำต้องการ และ ยังต้องการให้ภาครัฐ ซึ่งรวมถึงกลุ่มนักวิชาการ ผู้ชำนาญการ และกลุ่มอาชีพ ตลอดจนนักการเมืองในพื้นที่ให้ ความช่วยเหลือ ให้ข้อมูล คำแนะนำต่าง ๆ อยู่ แต่ทั้งกลุ่มแกนนำหรือประชาชนทั่วไป “คาดหวัง” ว่าคนในพื้นที่ ควรที่จะได้รับประโยชน์จากการเข้าไปมีส่วนร่วม จากข้อมูลที่ได้จากการศึกษาตลอดจนที่ได้จากการประชุมเชิงปฏิบัติการ สรุปได้ว่า ทุกฝ่ายเห็นพ้องต้อง กันว่าปัญหาของ การจัดการแบบมีส่วนร่วม มีอยู่จริง และเป็นปัญหาต่อกระบวนการพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบ สงขลาจริง หากแต่แนวทางแก้ปัญหายังมิอาจสรุปได้ขัดเจนนัก จึงได้เสนอแนะโจทย์วิจัย ซึ่งมีลักษณะเป็น กรอบงานวิจัยกว้าง ๆ ที่คาดว่าจะนำไปสู่การแก้ปัญหา และ/หรือตอบสนองความต้องการของของประชาคมลุ่มน้ำ ทะเลสาบสงขลาได้ ทั้งในส่วนของงานวิจัยพื้นฐาน และงานวิจัยเชิงปฏิบัติการ ซึ่งสามารถนำไปพัฒนาเป็น ชุด งานวิจัย ที่เหมาะสมต่อไป ผลการศึกษายังไม่อาจให้ข้อสรุปที่ชัดเจนได้ว่า ใครควรจะเป็นผู้รับผิดชอบเป็นแกน กลางในการดำเนินการวิจัย ตลอดจนการบริหารงานวิจัย แต่เห็นควรให้เป็นความร่วมมือในลักษณะ เบญจภาคี อันประกอบด้วย หน่วยงานภาครัฐ ภาคธุรกิจ องค์กรชุมชน องค์กรพัฒนาเอกชน และนักวิชาการ ซึ่งรายละเอียด ของรูปแบบ ความสัมพันธ์และโครงสร้างที่เหมาะสม อาจจะได้มาด้วยการวิจัยเชิงปฏิบัติการ แบบมีส่วนร่วม เช่นกัน The Thailand Research Fund (TRF) commissioned Prince of Songkla University to undertake the project, “Organizing the workshop in public participatory approach management for Songkhla Lake Basin (SLB) development.” The objectives of the project were: (1) To enable the SLB civil society to understand the development issues of, and to develop common visions for, future development of the SLB; (2) To consolidate viewpoints concerning participatory approach management for SLB development, to provide a basis for developing a workable participatory approach management strategy; and (3) to identify pertinent research questions regarding this issue. The mission involved literature reviews, field study, focal group meeting and the workshop. This report is the result of conducting the above project. The study revealed that most of the studies on SLB issues in the past centered around biophysical and technical issues, with only a handful on social science issues. In particular, the researchers found no single study which directly dealt with the public participatory approach management for the development of the SLB. The proximate study found was “Area approach to integrated management planning for natural resources and the environment: case studies of Phuket, Krabi and SLB.” On the other hand, it was found that the people sector has played an important role in promoting the participatory approach management for the development of the SLB. Such phenomena were reflected in various forms of movements. This study has compiled 23 publications, some of which are related to social aspect of SLB development issues, others are reports on movements; each is furnished with annotation. Also compiled were data on public environmentally-related programs/ projects in the SLB. It was found that most of these programs and projects are at operational level, administered by provincial government agencies; they can be subdivided into: (1) an environmental awareness promotion program; (2) a remedial and rehabilitation program; (3) a monitoring and prevention program; and (4) a research program. None intends to involve public participatory approach. Only the projects under the first program, the environmental awareness promotion program, intend to have people as their target groups. They, however, seem to be asking people to join, rather than participate in, the project. It should be noted that the understanding, and expectation, of the term, “participation” differ greatly among various groups of people. Several people organisations’ leaders expect participation process to include the whole process of participation in thinking about, making decision on, implementing, evaluating outcomes of, and benefiting from, the project. Other people, though agree with the concept of participating in every aforementioned step of the project, do not want to convene the mission by themselves, as do most people organizations’ leaders. Most people still seek cooperation and advice from the public sector, which usually includes academics, professionals, as well as politicians. Both people organizations’ leaders and general public expect that communities should somehow benefit from participation. Most public sector representatives, academics and professionals see participation in a much broader sense; they see that it can exist in various forms, at various levels; for examples, participation in working group of municipalities would naturally differ from that in saving co-operatives. This group of people, particularly public sector representatives, expect to see people participation in supporting and care taking the public projects, which are supposedly designed for public benefit. The study has come across several pertinent remarks regarding issues which appear to inhibit the development and sustainability of participatory approach management in SLB. For examples, an issue of attitudes of public sector towards participatory approach management; an issue of inviting local people as well NGO members to join various working groups: In the latter, it was doubtful whether they had been as well informed as had the public sector, whether they had equal say in decision-making, or had they been invited only to justify the illusive existence of the public participation process? Information obtained from this study, as well as the workshop, indicated that all stakeholders agreed that the participatory approach management has been an important issue, and has hampered the SLB development process. The solution to the problem was, however, unclear. This study thus suggested some broad research questions, which would hopefully lead to problem resolution, as well as respond to the SLB civil societal need, both in basic and applied researches. This study was unable to pin down as to who should be the core group for conducting, and administering, the research, but generally agreed that it should be a penta-lateral collaboration among a public sector, a private sector, people organizations, NGOs and academics. The details of format, structure and relationship were not yet well defined; it is probably best settled by a properly designed action research, as well.

บรรณานุกรม :
ฉัตรไชย รัตนไชย . (2542). จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่องการจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ฉัตรไชย รัตนไชย . 2542. "จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่องการจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ฉัตรไชย รัตนไชย . "จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่องการจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2542. Print.
ฉัตรไชย รัตนไชย . จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่องการจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อการพัฒนาลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2542.