ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

สถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์

หน่วยงาน ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : สถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์
นักวิจัย : มานพ อิศรเดช
คำค้น : -
หน่วยงาน : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2533
อ้างอิง : http://www.thaithesis.org/detail.php?id=56185
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นช่วงเวลาที่อิทธิพลจาก ประเทศทางซีกโลกตะวันตกได้แพร่เข้ามายังประเทศต่างๆ ในทวีปเอเซีย รวมทั้งประเทศไทย หรือสยามประเทศในขณะนั้น ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทางวิทยาการสาขาต่างๆ อย่างมาก มาย โดยรวมถึงงานสถาปัตยกรรม แต่ในขณะเดียวกันก็จะมีงานสถาปัตยกรรม ซึ่งถูกรังสรรค์ขึ้น นอกหนือกฎเกณฑ์ดังกล่าว มีรูปแบบเป็นไทย โดยมีแนวคิด การออกแบบ และการจัดวางรูปทรง องค์ประกอบ และส่วนประกอบให้มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ต่างไปจากงานที่นิยมทำกันโดยทั่วไป นอกจากนี้บางส่วนได้มีการออกแบบหรือสร้างสรรค์ขึ้นมาใหม่ โดยได้รับการยอมรับว่าเป็นงาน ประเพณีนิยม งานดังกล่าวนี้เป็นผลงานฝีพระหัตถ์ของสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์ บรมครูทางศิลปสถาปัตยกรรมแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ด้วยเอกลักษณ์เฉพาะองค์ที่ปรากฎในงานสถาปัตยกรรมดังกล่าวนี้เอง ก่อให้เกิดความ สนใจในการที่จะรวบรวมผลงานสถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์ของพระองค์ เพื่อศึกษาถึงแนวคิด ทัศนคติในการออกแบบ ลักษณะการจัดวางและออกแบบรูปทรง และองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม ที่มีลักษณะเฉพาะของพระองค์ ตลอดจนศึกษาถึงคติและสัญญลักษณ์ที่ทรงนำมาใช้ และศึกษาถึงอิทธิพล ต่างชาติที่ปรากฎในงานสถาปัตยกรรมของพระองค์ โดยแบ่งวิทยานิพนธ์ออกเป็น 6 บท บทแรก เป็นบทนำ บทที่ 2 คือพระประวัติของพระองค์ บทที่ 3 เป็นพระราชกรณียกิจในด้านต่างๆ บทที่ 4 รวบรวมผลงานทางสถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์และการวิเคราะห์เบื้องต้น บทที่ 5 ว่าด้วยการวิเคราะห์ ลักษณะเฉพาะของสถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์ และบทที่ 6 เป็นบทสรุปและข้อเสนอแนะ ผลที่ได้จากการศึกษาวิจัยนี้ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับองค์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรา นุวัดติวงศ์ในฐานะที่ทรงเป็นช่าง จะพบว่า พระองค์ทรงเป็นช่างในราชสำนักอย่างแท้จริง ผลงานทั้งหมดจะถูกรังสรรค์ขึ้นเพื่อถวายแด่พระเจ้าอยู่หัว รวมทั้งเป็นงานที่เกิดจากการ แลกเปลี่ยนความคิดของท่านร่วมกับพระราชดำริของพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลต่างๆ ร่วมกันเสมอ อิทธิพลทางความคิดและรูปแบบจะได้รับจากทั้งทางตะวันตกและตะวันออก แต่วิธีการทำงาน ของพระองค์จะใช้ระบบของทางตะวันตกมากกว่า คือใช้ระบบพิกัดเข้ามาประกอบ โดยวิธีการทำงาน ของพระองค์จะแบ่งเป็น 3 ขั้นตอน เริ่มจากการร่างภาพสเกต การใช้ระบบพิกัดประกอบการออกแบบ และวาด และคงเส้นให้สมบูรณ์ความ อย่างไรก็ดีจากการศึกษาพบว่า พระองค์ทรงสนพระทัยในศิลปะ พม่ามากเป็นพิเศษ จากการศึกษารูปแบบผลงานฝีพระหัตถ์ทั้งหมด จะเห็นได้ว่าลักษณะเฉพาะองค์ของสมเด็จ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ คือ นิยมสร้างงานสถาปัตยกรรมที่สัดส่วนไม่ใหญ่นัก เน้น ทั้งทางด้านรูปทรงและประโยชน์ใช้สอย เน้นเรื่องมิติและระนาบ ให้ความสำคัญกับแสงและสี ในสถาปัตยกรรม ทรงมีรูปแบบที่นิยมเป็นพิเศษ และการออกแบบแต่ละครั้งจะใช้ระบบสัญญลักษณ์ ที่คำนึงถึงความเข้าใจของพระองค์เองเป็นหลัก ในขณะเดียวกันก็ทรงใช้รูปแบบเก่า แต่นำมา ดัดแปลงให้กับลักษณะของพระองค์เองด้วย งานสถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ช่วง ช่วงแรกจะยังคงมีอิทธิพลแบบไทยประเพณีนิยมอยู่ ช่วงที่ 2 จะเป็นแบบเฉพาะพระองค์ และช่วงที่ 3 จะมีลักษณะที่เรียบง่าย

บรรณานุกรม :
มานพ อิศรเดช . (2533). สถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์.
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
มานพ อิศรเดช . 2533. "สถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์".
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
มานพ อิศรเดช . "สถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์."
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย, 2533. Print.
มานพ อิศรเดช . สถาปัตยกรรมฝีพระหัตถ์สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัตติวงศ์. กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย; 2533.