ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การศึกษาสมุนไพรที่สามารถลดพิษของแมลงและสัตว์ต่าง ๆ

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การศึกษาสมุนไพรที่สามารถลดพิษของแมลงและสัตว์ต่าง ๆ
นักวิจัย : ศักดา ดาดวง
คำค้น : animal venom antidote , bee (Apis mellifera) , Giant scorpion (Heterometrus laoticus) , ผึ้ง (Apis mellifera) , สมุนไพรต้านพิษแมงสัตว์กัดต่อย , แมงป่องช้าง (Heterometrus laoticus)
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2548
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=DBG4780004 , http://research.trf.or.th/node/313
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

จากการศึกษาเพื่อหาสมุนไพรต้านพิษแมงป่องช้าง (Heterometrus laoticus) ที่ปรากฏในตำรับสมุนไพรไทยว่าเป็นสมุนไพรแก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย ด้วย Cell lytic test โดยการนำพิษแมงป่องช้างมาบ่มด้วยสารสกัดน้ำของสมุนไพรชนิดต่างๆ 64 ชนิด เป็นเวลา 30 นาที จากนั้นนำส่วนผสมไปบ่มกับเซลล์ไฟโบรบลาสต์ของเอ็มบริโอไก่ (chicken embryonic fibroblast primary cell culture) เป็นเวลา 30 นาที แล้วนับจำนวนเซลล์ที่รอดชีวิตเปรียบเทียบกับเซลล์ที่ได้รับพิษหรือสมุนไพรอย่างใดอย่างหนึ่ง พบว่า ฟ้าทะลายโจร (Andrographis paniculata Nees, วงศ์ Acanthaceae), กระโดนน้ำ (Barringtonia acutangula (L.) Gaertn., วงศ์ Lecythidaceae), หวาย (Calamus sp., วงศ์ Palmae), เสลดพังพอนตัวเมีย (Clinacanthus nutans Lindau, วงศ์ Acanthaceae), ส้มเช้า (Euphorbia neriifolia L., วงศ์ Euphorbiaceae), ผักบุ้ง (Ipomoea aquatica Forssk, วงศ์ Convolvulaceae), บุนนาค (Mesua ferrea L., วงศ์ Guttiferae), เสาวรส (Passiflora laurifolia L., วงศ์ Passifloraceae), เนียมหูเสือ (Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng., วงศ์ Labiatae), ละหุ่ง (Ricinus communis L., วงศ์ Euphorbiaceae), ผักกาดส้ม (Rumex sp., วงศ์ Polygonaceae) และประคำดีควาย หรือส้มป่อยเทศ หรือมะชัก (Sapindus rarak DC., วงศ์ Sapindaceae) สามารถช่วยให้เซลล์รอดได้มากกว่า 40% (ชุดทดสอบ/ชุดควบคุม) และทำให้เชื่อว่า พืชเหล่านี้มีแนวโน้มที่จะมีฤทธิ์ต้านพิษของแมงป่องช้างได้ อย่างไรก็ตาม ในชุดควบคุมซึ่งมีแต่สมุนไพร ไม่เติมพิษแมงป่องช้าง พบว่า มีเซลล์เหลือรอดชีวิตราว 50% เมื่อใช้ฟ้าทะลายโจร หรือกระโดนน้ำ ทำให้คาดได้ว่า พืชทั้งสองชนิดน่าจะมีพิษต่อเซลล์ต่ำ จากนั้น เมื่อนำพืชจำนวน 12 ชนิด ที่ให้ผลต่าง ๆ กันในการทดสอบด้วย Cell lytic test มาตรวจสอบต่อ โดยนำสารสกัดจากสมุนไพรมาผสมกับพิษแมงป่องช้างแล้วนำไปฉีดเข้าช่องท้องของจิ้งหรีด พบว่า ฟ้าทะลายโจร, กระโดนน้ำ, ผักบุ้ง, ผักกาดส้ม และประคำดีควาย สามารถเพิ่มค่า LD50 ของพิษแมงป่องในจิ้งหรีดได้อย่างมีนัยสำคัญ แสดงให้เห็นชัดเจนขึ้นว่า สมุนไพรเหล่านี้ น่าจะต้านพิษแมงป่องช้างได้จริง จากการทดลองด้วยวิธี Cell lytic test กับพิษผึ้ง โดยใช้สารสกัดน้ำจากพืชจำนวน 19 ชนิด พบว่า ฟ้าทะลายโจร ให้ผลดีที่สุด สามารถลดฤทธิ์ของพิษผึ้ง ทำให้มีเซลล์รอดชีวิตกว่า 30% ต่อจากนั้น เมื่อใช้สารสกัด 50% เอทานอล พบว่า ให้ผลต้านพิษผึ้งลดลง และฟ้าทะลายโจรทำให้เซลล์รอดชีวิตราว 20% และเมื่อใช้สารสกัด 90% เอทานอล กลับไม่มีพืชชนิดใดให้ผลเลย ทำให้ทราบว่า ฟ้าทะลายโจร มีแนวโน้มที่จะต้านพิษของผึ้งได้และสารออกฤทธิ์ละลายในน้ำและเป็นสารมีขั้ว The aqueous extracts of 64 plant species, listed as animal- or insect-bite antidotes in old Thai drug recipes, were screened for their activity against fibroblast cell lysis after Heterometrus laoticus scorpion venom treatment. The venom was preincubated with plant extract for 30 minutes and furthered treated to confluent fibroblast cells for 30 minutes. More than 40% (test/control) of fibroblast cells was survived from cell treatment with venom preincubated with extracts of Andrographis paniculata Nees (Acanthaceae), Barringtonia acutangula (L.) Gaertn. (Lecythidaceae), Calamus sp. (Palmae), Clinacanthus nutans Lindau (Acanthaceae), Euphorbia neriifolia L. (Euphorbiaceae), Ipomoea aquatica Forssk (Convolvulaceae), Mesua ferrea L. (Guttiferae), Passiflora laurifolia L. (Passifloraceae), Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng. (Labiatae), Ricinus communis L. (Euphorbiaceae), Rumex sp. (Polygonaceae) and Sapindus rarak DC. (Sapindaceae), indicating that they had a tendency to be scorpion venom antidotes. However, only And. paniculata and Bar. acutangula extracts provided around 50% viable cells from extract treatments without venom preincubation. These two plant extracts are expected to be scorpion venom antidotes with low cytotoxicity. The plant extracts with acceptable results from cell lytic test were furthered investigated using in vivo assay in cricket (Gryllus sp.). Venom was 30-min preincubated with various kinds of plant extracts before LD50 determination by abdomen injection to crickets. And. paniculata, Bar. Acutangula, Ipo. aquatica, Rumex sp., and Sap. rarak were significantly able to increase LD50 value of H. laoticus venom emphasizing their efficiencies to be antidotes of scorpion toxin. A total of 19 plant water extracts were checked for their inhibitory activity to Apis mellifera bee venom using cell lytic method. And. paniculata apparently expressed its ability to reduce toxicity from bee venom with low cytotoxicity. However, 50% ethanol extracts showed less potency than water extracts and 90% ethanol extracts did not exhibit any acceptable results. It indicates that the active ingredients should be polar compound with high solubility and high activity in aqueous, not organic solvents.

บรรณานุกรม :
ศักดา ดาดวง . (2548). การศึกษาสมุนไพรที่สามารถลดพิษของแมลงและสัตว์ต่าง ๆ.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ศักดา ดาดวง . 2548. "การศึกษาสมุนไพรที่สามารถลดพิษของแมลงและสัตว์ต่าง ๆ".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ศักดา ดาดวง . "การศึกษาสมุนไพรที่สามารถลดพิษของแมลงและสัตว์ต่าง ๆ."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2548. Print.
ศักดา ดาดวง . การศึกษาสมุนไพรที่สามารถลดพิษของแมลงและสัตว์ต่าง ๆ. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2548.