ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การเปลี่ยนแปลงของกลุ่มแมลงน้ำรีโอฟิลิกและความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงบางกลุ่มตามระดับความสูงในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนท์และดอยสุเทพ-ปุย

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การเปลี่ยนแปลงของกลุ่มแมลงน้ำรีโอฟิลิกและความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงบางกลุ่มตามระดับความสูงในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนท์และดอยสุเทพ-ปุย
นักวิจัย : พรทิพย์ จันทรมงคล
คำค้น : Doi Inthanon , Doi Suthep - Pui , Trophic relation , ความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหาร , ดอยสุเทพ - ปุย Rheophilic insects , ดอยอินทนนท์ , แมลงรีโอฟิลิก
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2549
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=BGJ4580019 , http://research.trf.or.th/node/213
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

การศึกษานี้เป็นการศึกษาการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของแมลงน้ำกลุ่มรีโอฟิลิกและความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงน้ำบางกลุ่มตามระดับความสูงในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์และดอยสุเทพ-ปุย จังหวัดเชียงใหม่ ในระหว่างเดือนพฤษภาคม 2542 ถึง เมษายน 2543 แมลงน้ำกลุ่มรีโอฟิลิก คือ แมลงที่พบเห็นและสามารถดำรงอยู่ได้ในลำธารน้ำที่มีกระแสน้ำไหลแรง วัตถุประสงค์ของการศึกษามี 3 ประการ คือ 1) สำรวจความหลากหลายของแมลงน้ำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มรีโอฟิลิกตามระดับความสูงของลำธารบนภูเขา 2) ศึกษาลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงบางกลุ่มในลำธารตามระดับความสูง และ 3) เชื่อมโยงข้อมูลทางชีวภาพและสิ่งแวดล้อมเพื่อใช้ในการประเมินคุณภาพน้ำ การศึกษาแมลงน้ำกลุ่มรีโอฟิลิกในเชิงปริมาณจากจุดเก็บตัวอย่าง 4 จุด พบแมลงน้ำกลุ่มรีโอฟิลิก 9 อันดับ โดยแมลงน้ำอันดับ Diptera มีค่าเฉลี่ยความหนาแน่นสูงที่สุดคือ 216.6 ตัว/ตร.ม. น้ำตกสิริภูมิมีความหลากชนิด (species richness) มากที่สุด คือ 42 ชนิด ในขณะที่น้ำตกไทรย้อยมีความหลากชนิดน้อยที่สุด คือ 24 ชนิด เมื่อพิจารณาค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ (species diversity index) พบว่าน้ำตกสิริภูมิมีค่าต่ำที่สุดและน้ำตกมณฑาธารมีค่าสูงที่สุด แสดงให้เห็นถึงความไม่สอดคล้องกันของค่าความหลากชนิดและค่าดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพ การศึกษาแมลงน้ำในเชิงคุณภาพจากจุดเก็บตัวอย่างทั้ง 6 จุด พบว่า น้ำตกมณฑาธารมีค่าความหลากชนิดสูงที่สุดถึง 130 ชนิด ขณะที่น้ำตกไทรย้อยมีค่าความหลากชนิดต่ำที่สุด คือ 119 ชนิด การจัดกลุ่มจุดเก็บตัวอย่างด้วยข้อมูลความหลากชนิดแสดงให้เห็นถึงชุมชนแมลงมีความแตกต่างกันตามระดับความสูง ความแตกต่างกันของชุมชนแมลงน้ำที่ดอยอินทนนท์และดอยสุเทพ-ปุยอาจแสดงถึงความแตกต่างกันของสภาพสิ่งแวดล้อมและธรณีวิทยาของพื้นที่ ได้ศึกษาอนุกรมวิธานของตัวอ่อนแมลงหนอนปลอกน้ำในระดับสกุลด้วย (บทที่ 4: 4.3) การศึกษาความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงในกลุ่ม Blephariceridae กับสาหร่ายยึดเกาะกลุ่มไดอะตอม พบไดอะตอมชนิด Synedra ulna (Nitzsch) Ehrenberg, Achnanthes crenulata Grunow และ Achnanthes minutissima Kutizing ซึ่งเป็นกลุ่มที่พบได้โดยทั่วไปในน้ำตกสิริภูมิ ลำธารน้ำแม่กลาง น้ำตกไทรย้อยและน้ำตกมณฑาธาร ในแมลง blepharicerids ทั้งหมด ยกเว้น Apistomyia spp. พบว่ามีพฤติกรรมการกินอาหารแบบเลือกกิน โดยพบได้จากร้อยละของสัดส่วนของไดอะตอมกลุ่ม Naviculaceae มีมากในทางเดินอาหารของแมลง ซึ่งสัมพันธ์กับข้อมูลพฤติกรรมการกินไดอะตอมโดยทั่วๆ ไป อย่างไรก็ตามผลของการคำนวณการเลือกและหลีกเลี่ยงอาหารด้วย electivity indices แสดงให้เห็นถึงผลที่ปะปนกัน จึงแนะนำว่าการศึกษาการเลือกหรือหลีกเลี่ยงอาหารนั้นขึ้นอยู่กับดัชนีที่ใช้ตรวจวัดเป็นสำคัญ การเชื่อมโยงข้อมูลทางคุณภาพน้ำทางด้านกายภาพ เคมีและชีวภาพ โดยทำการวิเคราะห์โดยใช้สถิติแบบตัวแปรเดียวและหลายตัวแปร ปัจจัยคุณภาพลำธารน้ำทางด้านกายภาพและเคมี คือ อุณหภูมิน้ำและอากาศ ปริมาณน้ำและปัจจัยที่เกี่ยวข้องอื่นๆ (ความกว้างและความลึกของลำธาร) ปัจจัยที่แสดงถึงการปนเปื้อนสารที่แตกตัวให้ประจุไฟฟ้า (ค่าการนำกระแสไฟฟ้า ของแข็งที่ละลายในน้ำและค่าความเป็นด่างของน้ำ) มีผลต่อของชุมชนแมลงน้ำตามระดับความสูงที่แตกต่างกัน ข้อแนะนำจากการศึกษาในเรื่องนี้ คือ การจำแนกในระดับชนิดจะมีประโยชน์อย่างมากในการศึกษาเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการศึกษาในใช้แมลงน้ำเป็นดัชนีทางชีวภาพ This study examined changes in rheophilic insect communities and trophic relations of selected taxa along an altitudinal gradient in Doi Inthanon and Doi Suthep-Pui national parks, Chiang Mai Province, from May 2002 to April 2003. Rheophilic insects can be defined as insects that are found in, and generally confined to, rapidly flowing streams. The objectives of this study were to: 1) survey species diversity of aquatic insects, especially rheophilic species, along an altitudinal gradient in mountain streams, 2) study trophic relations of selected grazing insects along an altitudinal gradient, and 3) combine biological and environmental data for use in water quality assessment. A quantitative study of rheophilic insects at four sites resulted in the collection of nine orders, with Diptera present in the highest density (i.e., 216.6 inds/m2). Siriphum Waterfall had the highest species richness of rheophilic insects (42 taxa), while the lowest richness was at Sai Yoi Waterfall (24 taxa). In terms of diversity index, Siriphum Waterfall had the lowest value and Monthatarn Waterfall had the highest, demonstrating the lack of correlation between species richness and species diversity index. In a qualitative study of aquatic insects from six study sites, Monthatarn Waterfall had the highest species richness of 130 morphospecies, while Sai Yoi Waterfall had the lowest richness of 119 morphospecies. Study site classification based on species richness results showed differences in insect communities along an altitudinal gradient. The differences of aquatic-insect communities at Doi Inthanon and Doi Suthep-Pui may reflect differences in environment and geology of these areas. A taxonomic study of caddisfly larvae was also provided (Chapter 4, 4.3). A study of trophic relations of Blephariceridae and benthic diatoms found that Synedra ulna (Nitzsch) Ehrenberg, Achnanthes crenulata Grunow and Achnanthes minutissima Kutizing were common at Siriphum, Mae Klang, Sai Yoi and Monthatarn. All blepharicerids except Apistomyia spp. were found to have selective feeding habits, as evidenced by the disproportionate percentage of Naviculaceae in the larval guts, relative to the diatom forage base. Despite the latter, electivity indices showed mixed results, suggesting that food preference and avoidance depend on which index is used to measure preference. The integrated results of physico-chemical and biological properties were analyzed by univariate and multivariate techniques. The physico-chemical properties of air and water temperature, discharge and associated parameters (stream width and depth), and ion contamination parameters (conductivity, total dissolved solid and alkalinity) affected the insect community at different altitudes. This research suggests that taxonomic resolution at the species level will be useful for environmental studies, especially in the study of aquatic insects as bioindicators.

บรรณานุกรม :
พรทิพย์ จันทรมงคล . (2549). การเปลี่ยนแปลงของกลุ่มแมลงน้ำรีโอฟิลิกและความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงบางกลุ่มตามระดับความสูงในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนท์และดอยสุเทพ-ปุย.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
พรทิพย์ จันทรมงคล . 2549. "การเปลี่ยนแปลงของกลุ่มแมลงน้ำรีโอฟิลิกและความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงบางกลุ่มตามระดับความสูงในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนท์และดอยสุเทพ-ปุย".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
พรทิพย์ จันทรมงคล . "การเปลี่ยนแปลงของกลุ่มแมลงน้ำรีโอฟิลิกและความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงบางกลุ่มตามระดับความสูงในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนท์และดอยสุเทพ-ปุย."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2549. Print.
พรทิพย์ จันทรมงคล . การเปลี่ยนแปลงของกลุ่มแมลงน้ำรีโอฟิลิกและความสัมพันธ์ในลำดับขั้นการกินอาหารของแมลงบางกลุ่มตามระดับความสูงในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนท์และดอยสุเทพ-ปุย. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2549.