ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

ความหลากหลายของเชื้อราสาเหตุโรคไหม้ (Pyricularia spp.) และการผลิตสารออกฤทธิ์ต้านรา สาเหตุโรคไหม้ของข้าว จากราเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากพืชใบเลี้ยงเดี่ยว

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : ความหลากหลายของเชื้อราสาเหตุโรคไหม้ (Pyricularia spp.) และการผลิตสารออกฤทธิ์ต้านรา สาเหตุโรคไหม้ของข้าว จากราเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากพืชใบเลี้ยงเดี่ยว
นักวิจัย : บุญสม บุษบรรณ์
คำค้น : Pyricularia , สารออกฤทธิ์ชีวภาพ , เอนโดไฟท์ , โรคไหม้ของข้าว
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2556
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=TRG5280003 , http://research.trf.or.th/node/8801
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

ทำการศึกษาความหลากหลายของราสาเหตุโรคไหม้ในข้าวและพืชใบเลี้ยงเดี่ยวชนิดอื่นๆ โดยการเก็บตัวอย่างพืชที่แสดงอาการไหม้ 33 ตัวอย่าง จากพืชเศรษฐกิจและวัชพืช (ข้่าว ผักปลาบ พืชวงศ์ขิง พืชวงศ์คล้า หญ้าแพงโกล่า กกและหญ้าวัชพืช) ที่ปลูกหรือเจริญในบริเวณภาคเหนือ ได้แก่ จังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ พะเยา ลำปาง ลำพูน และนครสวรรค์ และภาคตะวันออก ได้แก่ จังหวัดนครนายก หลังจากพิสูจน์โรคตาม Koch’s postulates และบ่งบอกชนิดของราสาเหตุโรคโดย ใช้ลักษณะสัณฐานและวิธีทางอณูชีววิทยา พบว่าราสาเหตุโรคไหม้ทั้งหมดจัดอยู่ในสกุล Pyricularia ซึ่งมีลักษณะสัณฐานของโคนิเดียที่หลากหลายขึ้นอยู่กับกลุ่มพืชอาศัย และบ่งบอกชนิดได้ถึงระดับ สปีชีส์ (P. caricis พบในกกวัชพืช P. costina, P. zingiberis และ Pyricularia sp. พบในพืชวงศ์ขิง P. sphaerulata พบในผักปลาบ Pyricularia sp. พบในพืชวงศ์คล้า) ยกเว้น P. grisea และ P. oryzae ที่พบในข้าว หญ้าแพงโกล่า และหญ้าวัชพืชต่างๆ ที่อยู่ในบริเวณนาข้าวหรือบริเวณอื่นมีลักษณะ สัณฐานไกล้เคียงกันมาก เมื่อเปรียบเทียบลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีนส์ rDNA-ITS, actin, β-tubulin และ calmodulin โดยใช้ Dactylaria sp. BS296 เป็น outgroup และวิเคราะห์ความสัมพันธ์ ทางวิวัฒนาการด้วย maximum parsimony (MP, heuristic search options: tree-bisectionreconnection- branch swapping, random stepwise sequences addition) และ distance (NJ, neighbor-joining: Kimura two-parameter distance measurement) พบว่า P. grisea และ P. oryzae เป็นราที่มีความสัมพันธ์ไกล้ชิดโดยมีบรรพบุรุษร่วมกัน (boostrap support 100%) และการวิเคราะห์ โดยใช้ข้อมูลจากทั้งสี่ยีนส์นี้สามารถระบุสปีชีส์ของราที่แยกได้จากข้าว (BS305, BS314) หญ้าวัชพืช ในนาข้าว (BS310, BS311) และหญ้าแพงโกล่าที่ปลูกใกล้บริเวณนาข้าว (BS290) ว่าเป็น P. oryzae และราที่แยกได้จากหญ้าวัชพืชในสวนอนุบาลพันธุ์ไม้ (BS316) และบริเวณข้างทาง (BS279, BS281) คือ P. grisea และ Pyricularia sp. (CE) ตามลำดับ สำหรับ Pyricularia สปีชีส์อื่นๆ ที่มีความแตกต่าง ของลักษณะสัณฐานอย่างชัดเจนไปจากราที่พบในข้าว เช่นที่พบในกกวัชพืชและพืชวงศ์ขิง มีความ สัมพันธ์ที่ห่างไกลจาก P. grisea และ P. oryzae โดยใน phylogenetic trees ที่สร้างจากยีนส์ทั้งสี่ ในการศึกษาครั้งนี้โดยวิธี MP และ NJ มีค่า boostrap support แต่ละ clade สูงถึง 100% สอดคล้อง กับการระบุชนิดของ Pyricularia ดังกล่าวโดยใช้ลักษณะสัณฐานจากการคัดกรองราเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากพืชใบเลี้ยงเดี่ยว (กระเจียว: Curcuma ecomata, กระเจียวขาว: Cu. parviflora, กระชาย: Boesenbergia pandurata, กระทือ: Zingiber zerumbet, กุก: Amomum siamense, ขมิ้นขาว: Cu. mangga, ข่า: Alpinia galanga, ข่าป่า: Al. malaccensis, บันไดสวรรค์ดอกสีส้ม: Costus curvibracteatus, ปุดคางคก: Etlingera litteralis, ไผ่: Bambusa sp., ไพล: Z. cassumunar, พืชสกุลกระชาย: Boesenbergia sp., พืชสกุลข่า: Alpinia sp., และมหาหงส์: Hedychium coronarium) จำนวน 51 ไอโซเลท โดยเพาะเลี้ยงในอาหาร 5 ชนิด ได้แก่ glucose soybean meal broth (F1), malt extract corn starch broth (F2), glucose soybean oil peptone (F3), potato dextrose galangal powder broth (F4) และ potato dextrose broth (F5) บ่มเชื้อบนเครื่องเขย่าแบบซ้าย-ขวา ที่อุณหภูมิห้อง 7 วัน จากนั้นกรองแยกส่วนของ น้ำเลี้ยงเชื้อมาทำแห้งและละลายด้วย 10% DMSO เตรียมเป็นสารสกัดหยาบ และทดสอบฤทธิ์ต้าน เชื้อราสาเหตุโรคไหม้ 8 สายพันธ์ุ ได้แก่ Pyricularia costina BS193, P. oryzae BS265, P. oryzae BS267, P. oryzae BS285, P. sphaerulata BS151, Pyricularia sp. BS191, Pyricularia sp. BS279 และ Pyricularia sp. BS286 ด้วยวิธี agar well diffusion และใช้ 10% DMSO และ 20 mg/ml benomyl เป็นสารควบคุม พบว่าราเอนโดไฟท์ 82% และ 35% ของจำนวนที่คัดกรอง สร้างสารต้าน Pyricularia ได้อย่างน้อยหนึ่งสายพันธุ์ โดยยับยั้งการเจริญของราสาเหตุโรคได้ มากกว่า 15% และ 30% ตามลำดับ และการคัดกรองด้วยการเลี้ยงราเอนโดไฟท์แต่ละไอโซเลทใน อาหารทั้ง 5 ชนิดนั้นทำให้เพิ่มโอกาสในการสร้างสารต้านเชื้อราได้ ดังเช่น Pestalotiopsis maculiformans PDB151 ที่เลี้ยงใน F2 (17–65%) และ F4 (26–39%) สร้างสารยับยั้งการเจริญของ ราสาเหตุโรคไหม้ได้ดีกว่าที่เลี้ยงในอาหารชนิดอื่น (13–39%) และสารสกัดหยาบที่ได้จาก F2 (113 mg/ml) และ F4 (161 mg/ml) ยังพบสัญญาณโปรตรอนของกลุ่มสารที่น่าสนใจมากกว่าการเลี้ยงใน อาหารชนิดอื่น ดังนั้นจึงเลือกราเอนโดไฟท์ชนิดนี้มาเลี้ยงเพิ่มปริมาณใน F2 และ F4 เพื่อสกัดแยกและ ระบุชนิดของสารด้วยวิธี chromatography และ spectroscopy ต่างๆ พบว่าแยกสารได้ 6 ชนิด ซึ่งเป็นสารอนุพันธ์ของ phenol 1 ชนิด (tyrosol) และสารอนุพันธ์ของ lactones 5 ชนิด (pestalotin, dehydropestalotin, hydroxypestalotin, oxysporone และอนุพันธ์ของ lactones ที่ยังไม่ทราบ โครงสร้างมาก่อน) โดยสารหลักที่พบคือ pestalotin (22–39% yield) ซึ่งยับยั้งการเจริญของ P. oryzae ได้และมีความเป็นพิษต่ำต่อไรแดงซึ่งเป็นแพลงก์ตอนสัตว์ นอกจากนี้ pestalotin มีแนวโน้ม ในการยับยั้งการเข้าสู่กระบวนการแบ่งตัวของเซลล์เชื้อสายมะเร็งปอดมนุษย์ NCI-H1299 โดยที่ 72 ชั่วโมงหลังการทดสอบ เซลล์ที่ได้รับสารนี้มีค่าดัชนีการแบ่งตัวของเซลล์แบบไมโทซีส (3.01%) ต่ำกว่าในเซลล์กลุ่มควบคุม (7.66%) และนิวเคลียสของเซลล์ที่ได้รับสารนี้มีลักษณะผิดปกติไปจากเดิม จากผลการศึกษาในครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่าราเอนโดไฟท์จากพืชใบเลี้ยงเดี่ยวเป็นแหล่งที่มีศักยภาพ ของสารออกฤทธิ์ชีวภาพ ซึ่งอาจเป็นประโยชน์ในทางการแพทย์และเกษตรกรรม

บรรณานุกรม :
บุญสม บุษบรรณ์ . (2556). ความหลากหลายของเชื้อราสาเหตุโรคไหม้ (Pyricularia spp.) และการผลิตสารออกฤทธิ์ต้านรา สาเหตุโรคไหม้ของข้าว จากราเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากพืชใบเลี้ยงเดี่ยว.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
บุญสม บุษบรรณ์ . 2556. "ความหลากหลายของเชื้อราสาเหตุโรคไหม้ (Pyricularia spp.) และการผลิตสารออกฤทธิ์ต้านรา สาเหตุโรคไหม้ของข้าว จากราเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากพืชใบเลี้ยงเดี่ยว".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
บุญสม บุษบรรณ์ . "ความหลากหลายของเชื้อราสาเหตุโรคไหม้ (Pyricularia spp.) และการผลิตสารออกฤทธิ์ต้านรา สาเหตุโรคไหม้ของข้าว จากราเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากพืชใบเลี้ยงเดี่ยว."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2556. Print.
บุญสม บุษบรรณ์ . ความหลากหลายของเชื้อราสาเหตุโรคไหม้ (Pyricularia spp.) และการผลิตสารออกฤทธิ์ต้านรา สาเหตุโรคไหม้ของข้าว จากราเอนโดไฟท์ที่แยกได้จากพืชใบเลี้ยงเดี่ยว. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2556.