ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การแพร่กระจาย ค่าความชุก และ สัณฐานวิทยาของโปรโตซัวปรสิต (Nematopsis spp.) ในกุ้ง หอย และปู เศรษฐกิจ บริเวณชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การแพร่กระจาย ค่าความชุก และ สัณฐานวิทยาของโปรโตซัวปรสิต (Nematopsis spp.) ในกุ้ง หอย และปู เศรษฐกิจ บริเวณชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย
นักวิจัย : ชนวัฒน์ ตันติวรานุรักษ์
คำค้น : morphology , Nematopsis , parasite , Prevalence , protozoa , Shellfish , กุ้ง , ค่าความชุก , ปรสิต , ปู , สัณฐานวิทยา , หอย , โปรตัวซัว
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2552
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=MRG5080233 , http://research.trf.or.th/node/6316
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

Nematopsis spp. Schneider, 1892 เป็นโปรโตซัวปรสิตชนิดหนึ่ง ระยะตัวอ่อนพบในหอยทะเล 2 ฝา จากการศึกษาค่าความชุกของการระบาดในหอยสองฝาที่รวบรวมจากชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย ช่วงเดือน สิงหาคม 2550 ถึงเดือน สิงหาคม 2552 พบการระบาดของ Nematopsis ในระยะ oocysts ในหอยแครง จากหมู่บ้านบางทราย อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี มีค่าความชุก 55.8% จากหมู่บ้านวันยาวล่าง อำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี 70.5% และมีการระบาดในหอยแมลงภู่ จากหมู่บ้านอ่างศิลา อำเภอเมือง 72.08% จากอ่าวศรีราชา อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี 60.4% จากหมู่บ้านวันยาวล่าง อำเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี 60.8% และไม่พบการระบาดในหอยนางรมจากบ้านคลองโปรง อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี โดย oocysts ที่พบในหอยแครงและหอยแมลงภู่มีลักษณะและขนาดใกล้เคียงกันในทุกแหล่งของการทดลอง โดยในหอยแครงมีลักษณะกลม-รี ขนาดความยาว16.7±0.2μm มีขนาดความกว้าง12.5±0.4μm และในหอยแมลงภู่ มีขนาดความยาว18.6±0.5 μm ขนาดความกว้าง 12.3±0.5 μm ซึ่งค่าความชุกของปรสิตมีความสัมพันธ์กับสภาพแหล่งที่เพาะเลี้ยงหอย และฤดูกาล การศึกษาค่าความชุกของ Nematopsis ในกุ้งกุลาดำ กุ้งแชบ๊วย และ ปูม้า โดยทำการสำรวจจาก 5 แหล่งใน 4 จังหวัด พบการระบาดของ Nematopsis ระยะ trophozoite และ gametocyst ในกุ้งกุลาดำจากสะพานปลาอ่างศิลา โดยมีค่าความชุก 70.1% จากหมู่บ้านช่องแสมสาร อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี 60.0% จากบ้านเพ จังหวัดระยอง 62.0% จากหาดจ้าวหลาว จังหวัดจันทบุรี 40.0% และจากสะพานปลาแหลมงอบ จังหวัดตราด มีค่าความชุกเท่ากับ 35.6% ส่วนการระบาดในกุ้งแชบ๊วย พบว่า จากแหล่งอ่างศิลามีค่า 72.0% จากหมู่บ้านช่องแสมสาร อำเภอสัตหีบ 68.7% จากบ้านเพ จังหวัดระยอง 73.3% จากหาดจ้าวหลาว จังหวัดจันทบุรี 43.0% และจากสะพานปลาแหลมงอบ จังหวัดตราดมีค่าความชุกเท่ากับ 41.1% และไม่ พบการระบาดในปูม้าของทุกแหล่งของการทดลอง โดยลักษณะสัณฐานวิทยาของ Nematopsis มีลักษณะเหมือนกันทั้งที่พบในกุ้งกุลาดำและกุ้งแชบ๊วย และยังไม่สามารถจัดจำแนกถึงระดับชนิดได้ การศึกษาทางด้านจุลกายวิภาค โดยการศึกษาสัณฐานวิทยาของ oocysts ภายใต้กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนทั้งแบบส่องกลาด และแบบส่องผ่าน พบว่า oocysts ที่พบในหอยแมลงภู่มีลักษณะ ขนาด ความหนาของเปลือก oocysts และรูปร่างของ operculum แตกต่างไปจากที่ได้มีผู้รายงานมาก่อนหน้านี้ ตลอดจนความจำเพาะของ host ผู้วิจัยจึงได้จัดให้เป็น Nematopsis sp.ชนิดใหม่โดยให้ชื่อเป็น Nematopsis viridis n. sp. ตามชื่อชนิดของหอยแมลงภู่ที่เป็นเจ้าบ้าน การศึกษาครั้งนี้เป็นรายงานครั้งแรกที่ทำการศึกษาการกระจาย ค่าความชุก และลักษณะสัณฐานวิทยาของโปรโตซัวปรสิตที่ระบาดในสัตว์น้ำเศรษฐกิจของประเทศไทยซึ่งการ ศึกษาครั้งนี้น่าที่จะให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่ออุตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงหอย และการทำประมงตามชายฝั่งทั้งในด้านการจัดการ และการวางแผนในอนาคตของภูมิภาคตะวันออก Nematopsis spp. Schneider, 1892 is a parasitic protozoan of marine bivalve mollusks. The prevalence of this parasite on commercial cultured bivalves collected monthly from August, 2007 to August, 2009 in the Gulf of Thailand was investigated. The prevalence of Nematopsis oocysts were found in the cultivated bivalves Anadara granosa, from Bangsai village, Chonburi province (55.8%), from Wonyaowlang village, Chantaburi Province (70.5%). They were found in Perna viridis from Ang-Sila village, Chonburi Province (72.08%), from Sriracha Bay, Chonburi Province (60.4%) and Wonyaowlang village, Chantaburi province (60.8%).They were not found in Saccostrea cucullata from KlongProng village, Chonburi Province. From the light microscopes study, it was found that there were similar oocyst morphotypes of the gregarine Nematopsis in A. granosa and P. viridis. Morphology of oocysts in the bivalve, A. granosa hosts with the average dimensions of 16.7±0.2μm in length and 12.5±0.4μm in width in P. viridis; 18.6±0.5 μm in length and 12.3±0.5 μm in width. The prevalence of infection in relation to habitat and time of sampling was discussed. The prevalence of Nematopsis parasite in three decapod crustaceans, Penaeus monodon, Penaeus merquiensis and Portunus pelagicus collected from 5 stations in 4 Province (Chonburi, Rayong, Chantaburi and Trat) along the coastline of the Eastern Gulf of Thailand were investigated. The prevalence of Nematopsis sporozoites and gametocysts were found in tiger prawn, P. monodon from Ang-Sila village, Chonburi Province (70.1%), Samiasan Suttahip, Chonburi Province (60.0%), Phae pier, Rayong Province (62%), Chao Lao beach pier, Chantaburi Province (40%) and Lam-Ngob pier, Trat Province (35.6%) They were found in banana prawn, Penaeus merquiensis from Ang-Sila village, Chonburi Province (72.0%), Samiasan Suttahip, Chonburi Province (68.7%), Phae pier, Rayong Province (73.3%), Chao Lao beach pier, Chantaburi Province (43%) and Lam-Ngob pier, Trat Province (41.1%). They were not found in blue swimming crab, Portunus pelagicus in every station. From the light microscopes study, it was found that there were similar trophozoites morphotypes of the gregarine Nematopsis in a tiger prawn, P. monodon and banana prawn, P. merquiensis. Identication of trophozoites of there apicomplexa Nematopsis to species was not attempted. Under transmission and scanning electron microscopy, the morphological characteristics of its oocyst from green mussel, P. viridis were described. The most evident differences found among the various species of the genus Nematopsis were the oocysts shape and dimensions, the thickness of the oocysts wall and the morphology of the operculum. There are the principal arguments that justify the creation of a new species herein designated as Nematopsis viridis n sp. On the other hand, the host specificity added to there morphological character is another detail which contributes to such a creation. Effectively, Perna viridis was referred to as host of gregarine parasites. This is the first detailed study of the parasite Nematopsis spp. infecting on commercial cultured bivalves and decapod crustaceans in Thailand. Results from this study suggested that the prevalence and morphological features of the parasitic can cause damage to commercial marine shellfish. Information gained from this research may serve to assist in mollusk aquaculture and fishery management initiatives in the region.

บรรณานุกรม :
ชนวัฒน์ ตันติวรานุรักษ์ . (2552). การแพร่กระจาย ค่าความชุก และ สัณฐานวิทยาของโปรโตซัวปรสิต (Nematopsis spp.) ในกุ้ง หอย และปู เศรษฐกิจ บริเวณชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ชนวัฒน์ ตันติวรานุรักษ์ . 2552. "การแพร่กระจาย ค่าความชุก และ สัณฐานวิทยาของโปรโตซัวปรสิต (Nematopsis spp.) ในกุ้ง หอย และปู เศรษฐกิจ บริเวณชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ชนวัฒน์ ตันติวรานุรักษ์ . "การแพร่กระจาย ค่าความชุก และ สัณฐานวิทยาของโปรโตซัวปรสิต (Nematopsis spp.) ในกุ้ง หอย และปู เศรษฐกิจ บริเวณชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2552. Print.
ชนวัฒน์ ตันติวรานุรักษ์ . การแพร่กระจาย ค่าความชุก และ สัณฐานวิทยาของโปรโตซัวปรสิต (Nematopsis spp.) ในกุ้ง หอย และปู เศรษฐกิจ บริเวณชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2552.