ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและนโยบายต่างประเทศของญี่ปุ่นและผลกระทบต่อประเทศไทย : กรณีศึกษาแรงกดดันด้านการเปิดเสรีทางการค้าต่อภาคเกษตรของญี่ปุ่นและการปรับตัวเชิงนโยบาย

หน่วยงาน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและนโยบายต่างประเทศของญี่ปุ่นและผลกระทบต่อประเทศไทย : กรณีศึกษาแรงกดดันด้านการเปิดเสรีทางการค้าต่อภาคเกษตรของญี่ปุ่นและการปรับตัวเชิงนโยบาย
นักวิจัย : ศิริพร วัชชวัลคุ
คำค้น : การค้าเสรี , การเมือง , ญี่ปุ่น , นโยบายต่างประเทศ , เกษตร
หน่วยงาน : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2551
อ้างอิง : http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=RDG4710014 , http://research.trf.or.th/node/3568
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

โครงการศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและนโยบายต่างประเทศของญี่ปุ่น และผลกระทบต่อประเทศไทย: กรณีศึกษาแรงกดดันของการเปิดเสรีทางการค้าต่อภาคเกษตรของญี่ปุ่น และการปรับตัวเชิงนโยบาย มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาเชิงลึกถึงแรงกดดันของการเปิดเสรีทางการค้าต่อภาคเกษตรของญี่ปุ่น และการปรับตัวของภาคเกษตร โดยเฉพาะนโยบายการปฏิรูปภาคเกษตรและการเปลี่ยนแปลงของความสัมพันธ์เชิงอำนาจและผลประโยชน์ของฝ่ายต่างๆในภาคเกษตรของญี่ปุ่น โดยที่ประเด็นหลักของงานวิจัยจะอยู่ที่การหาคำตอบต่อคำถามในเรื่องผลของการเปิดเสรีทางการค้าที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในภาคเกษตรของญี่ปุ่น ผลกระทบในทางบวกและลบของการเปลี่ยนแปลงนั้นต่อส่วนต่างๆในภาคเกษตร และกระบวนการปรับตัว ข้อถกเถียงหรือสมมติฐานของงานวิจัยนี้คือ ปัจจัยภายนอก ได้แก่ การเปิดเสรีทางการค้า และปัจจัยภายใน คือ นโยบายการปฏิรูปของรัฐบาล Koizumi ทำให้ความสัมพันธ์เชิงอำนาจและผลประโยชน์ 3 ฝ่าย (Triad of agricultural interests) เปลี่ยนรูปแบบไป วิธีการในการศึกษาวิจัยของโครงการนี้ ใช้ทั้งการวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ที่เกี่ยวข้องทั้งฝ่ายไทยและฝ่ายญี่ปุ่น ผลจากการศึกษาพบว่า การเปิดเสรีทางการค้าทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสำคัญในภาคเกษตรของญี่ปุ่น กล่าวคือ เกิดการผ่อนคลายกฎระเบียบของตลาดสินค้าภายในประเทศ มีการยกเลิกมาตรการควบคุมการนำเข้า และมีการลดหรือปรับเปลี่ยนรูปแบบการสนับสนุนภาคเกษตร ซึ่งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวนี้มีผลกระทบต่อเกษตรกรคือ ทำให้รายได้ลดลงเพราะขายสินค้าได้น้อยลงและได้รับการอุดหนุนจากรัฐลดลงด้วย สหกรณ์การเกษตรก็ได้รับผลกระทบเช่นเดียวกัน เพราะรัฐยุติการอุดหนุนในรูปแบบเดิม ทำให้บทบาทของสหกรณ์การเกษตรลดลงพร้อมกับการได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐที่น้อยลง ในส่วนภาพรวมของประเทศนั้น การเปิดเสรีทางการค้ามีผลต่อประเด็นเรื่องความปลอดภัยทางอาหาร ความมั่นคงด้านอาหาร และการทำหน้าที่หลากหลายของภาคเกษตร จากผลกระทบดังกล่าวทำให้แต่ละส่วนของภาคเกษตรพยายามปรับตัว กล่าวคือ รัฐโดย MAFF ได้มีนโยบายและออกกฎหมายใหม่ๆ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงแก่นแนวคิดเกี่ยวกับภาคเกษตรของรัฐจากเดิมที่ภาคเกษตรเป็นภาคการผลิตที่อ่อนแอและต้องปกป้องไว้ เป็นภาคการผลิตที่สามารถแข่งขันได้ รวมทั้งสามารถส่งออกได้ในอนาคตด้วย ในส่วนของสหกรณ์การเกษตร แม้ว่าจะปรับตัวค่อนข้างช้า แต่ก็อยู่ในกระบวนการดังกล่าว โดยการทำให้องค์กรเล็กลงและสามารถดำรงอยู่ได้เมื่อปราศจากการสนับสนุนและปกป้องของรัฐ ที่สำคัญคือ สหกรณ์การเกษตรกำลังปรับเปลี่ยนไปในแนวทางที่เป็นตัวแทนของเกษตรกรมากขึ้น แทนที่จะเป็นตัวแทนหรือเครื่องมือของรัฐเช่นแต่เดิม สำหรับเกษตรกรซึ่งได้รับผลกระทบโดยตรงจากการเปิดเสรีทางการค้านั้น มีการปรับตัวแตกต่างกันขึ้นกับสถานะการเป็นเกษตรกร กล่าวคือ ถ้าเป็นเกษตรกรเต็มเวลาและทำเกษตรเป็นอาชีพหลัก เช่น เกษตรกรใน Hokkaido จะมีการปรับตัวมากกว่าเกษตรกรที่เป็นเกษตรกรครึ่งเวลา และมีรายได้หลักมาจากอาชีพอื่น เช่น เกษตรกรใน Niigata นอกจากนั้น ผลจากการศึกษายังพบว่า จากการปรับตัวของส่วนต่างๆในภาคเกษตร ประกอบกับนโยบายการแปรรูปของรัฐบาล Koizumi ทำให้ความสัมพันธ์เชิงอำนาจและผลประโยชน์ 3 ฝ่าย (Triad of agricultural interests) ระหว่างนักการเมือง (LDP) ข้าราชการ (MAFF) และภาคเอกชน (สหกรณ์การเกษตร) เปลี่ยนรูปแบบไปในลักษณะที่มีการพึ่งพิงกันน้อยลง และการให้ผลประโยชน์ต่างตอบแทนแก่กันและกันลดลงด้วย สำหรับแนวโน้มในอนาคตของภาคเกษตรของญี่ปุ่น และนัยยะต่อประเทศไทยนั้น จากการศึกษาพบว่า ญี่ปุ่นมีแนวโน้มในการเปิดตลาดสินค้าเกษตรมากขึ้น แต่ขณะเดียวกันก็จะให้ความสำคัญแก่เรื่องความปลอดภัยด้านอาหารมากขึ้นด้วย ซึ่งถ้าประเทศไทยต้องการจะเข้าตลาดญี่ปุ่น การทำให้สินค้ามีคุณภาพได้มาตรฐานสากลหรือมาตรฐานของญี่ปุ่นเป็นเรื่องจำเป็น ในขณะเดียวกันการเปิดเสรีทางการค้าทำให้ญี่ปุ่นคำนึงถึงเรื่องความมั่นคงด้านอาหารเพิ่มขึ้น และพยายามแสวงหาการประกันอุปทานด้านอาหารของตนผ่านวิธีการต่างๆ เช่น ความร่วมมือภาคเกษตรระหว่างประเทศ การทำฟาร์มประกันในต่างประเทศ รวมทั้งแนวคิดเรื่อง Agricultural cluster ในเอเชียด้วย The main objectives of "The Study of Changes in Japan's Politics and Foreign Policy and its Impacts to Thailand: The Case Study of Pressure from Trade Liberalization on Japanese Agricultural Sector and its Policy Adjustment" are firstly to study in depth the pressure and impacts of trade liberalization on Japan's agricultural sector and its policy reform and adjustment; secondly, to provide policy recommendation to Thai policy makers: thirdly, to increase the body to knowledge about Japan inThai society; and fourthly, to publicize the knowledge about Japan in Thai society for better understanding of both sides. The research focuses on changes and adjustments of various elephants in the Japanese agricultural sector including farmers, agricultural cooperatives (JA). MAFF's officials, and politicians of LDP due to the adoption of trade liberalization policy since 1990s. The liberalization policy, and the internal facter - Koizumi's reform policy, have contributed significantly to the transformation of the triangle relationship among politicians, officials, and private organization in agricultural sector. Documentary research and in debt interview are main methods of this research. The research results are following: 1. The adoption of trade liberalization policy since 1990s has brought out some changes to Japanese trade system; such as, the deregulation on domestic market, the abolishment of some import measures, and the decrease of subsidy for agriculture. 2. The impacts of trade liberalization on all elements in agricultural sector can be found. For farmers as producers, their incomes are declining due to the less amount of subsidy and uncompetitive products in the markets. For JA, its main principle and role are questioned as well as its survival as a business agent is in crucial situation. Consumers who expect to gain from this policy may face problems of food safety because of the low quality of imported food. For the country as a whole, following the trade liberalization policy, the concerns on food security and mlti-functionality of agriculture in Japanese society are generated. 3. As a result of trade liberalization policy, all elements in the agricultural sector have adjusted to the new conditions. New policies and laws have been issued since late 1990s as responses of state in order to transform the agricultural sector from the weak and protected promotion sector to the efficient and competitive production one. JA is also in the process of adaptation by down sizing its organization and increasing efficiency. Farmers themselves also have adapted to the new environment by increasing efficiency and decreasing cost of production by various methods; such as the enlargement of land, the direct sale and etc. 4. Following the adaptation and adjustment of all elements in agricultural sector to trade liberalization, the trianglen relationship amount them has been changed from the dependent and reciporcal on power and interests to the less dependent and more transparent. 5. The current trend of Japanese agricultural sector is an attempt to be an efficient and competitive production sector producing agricultural products for export. At the same time, in order to cope with food safety problems, various measures will be created to be applied to imported food. And in order to secure the food security, international agricultural cooperation and contract farming abroad will be promoted. Thailand, as a major agricultural products exporter should give priority to quality and standard of agricultural products exported to Japan if she would like to increase her markets share. Moreover, Thailand should also set strategy on being a host to Japanese contract farming so that the mutual benefits will be enhanced

บรรณานุกรม :
ศิริพร วัชชวัลคุ . (2551). ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและนโยบายต่างประเทศของญี่ปุ่นและผลกระทบต่อประเทศไทย : กรณีศึกษาแรงกดดันด้านการเปิดเสรีทางการค้าต่อภาคเกษตรของญี่ปุ่นและการปรับตัวเชิงนโยบาย.
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ศิริพร วัชชวัลคุ . 2551. "ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและนโยบายต่างประเทศของญี่ปุ่นและผลกระทบต่อประเทศไทย : กรณีศึกษาแรงกดดันด้านการเปิดเสรีทางการค้าต่อภาคเกษตรของญี่ปุ่นและการปรับตัวเชิงนโยบาย".
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ศิริพร วัชชวัลคุ . "ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและนโยบายต่างประเทศของญี่ปุ่นและผลกระทบต่อประเทศไทย : กรณีศึกษาแรงกดดันด้านการเปิดเสรีทางการค้าต่อภาคเกษตรของญี่ปุ่นและการปรับตัวเชิงนโยบาย."
    กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2551. Print.
ศิริพร วัชชวัลคุ . ศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและนโยบายต่างประเทศของญี่ปุ่นและผลกระทบต่อประเทศไทย : กรณีศึกษาแรงกดดันด้านการเปิดเสรีทางการค้าต่อภาคเกษตรของญี่ปุ่นและการปรับตัวเชิงนโยบาย. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2551.