ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การศึกษาและรวบรวมลายผ้าของชาติพันธุ์และชนเผ่า : กระเหรี่ยง ไทลื้อ ไทพวน ไทยวน และเมี่ยน

หน่วยงาน กรมหม่อนไหม

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การศึกษาและรวบรวมลายผ้าของชาติพันธุ์และชนเผ่า : กระเหรี่ยง ไทลื้อ ไทพวน ไทยวน และเมี่ยน
นักวิจัย : สำราญ สุขใจ , สยุมพร สุภรพงษ์ , ธนพร ศิลปะชัย , วันทนา ทองเล่ม , หทัยกาญจน์ ประไพพานิช , เกศสุดา มนตรีศรี , กรรณิการ์ สนธิ , ปิยาภรณ์ เพชรสูงเนิน , ธนกิจ ถาหมี , ดิเรก สังข์ศร , ประหยัด ทีฆาวงค์ , สุลาวัณย์ คุณยศยิ่ง
คำค้น : ลายผ้า
หน่วยงาน : กรมหม่อนไหม
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2555
อ้างอิง : http://www.qsds.go.th/research/file/182.pdf
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

ได้ศึกษาและรวบรวมลายผ้าของชาติพันธุ์และชนเผ่าทั้งสิ้น 5 กลุ่ม ได้แก่ ชาติพันธุ์ไทลื้อ ไทพวน ไทยวน และ 2 ชนเผ่า ได้แก่ กะเหรี่ยงและเมี่ยนหรือเย้า ระหว่างเดือนตุลาคม 2552 กันยายน 2554 โดยการสำรวจจากผ้าโบราณ และลายผ้า ณ ปัจจุบัน และสัมภาษณ์ผู้รู้ของชาติพันธุ์และชนเผ่า ในพื้นที่ ทั้งสิ้น 14 จังหวัด ได้แก่ กลุ่ม ชาติพันธุ์ไทลื้อในเขตจังหวัดน่าน พะเยา เชียงราย ชาติพันธุ์ไทพวนในเขตจังหวัดแพร่ สุโขทัย และลพบุรี ชาติพันธุ์ไทยวนในเขตจังหวัดเชียงใหม่ ราชบุรี สระบุรีและนครราชสีมา ชนเผ่ากระเหรี่ยงในเขตจังหวัดเชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน และชนเผ่าเมี่ยนในเขตจังหวัดกำแพงเพชร และตาก ได้รวบรวมลายผ้าจากผ้าทั้งสิ้น 134 ผืน พบว่า มีทั้งลวดลายที่เป็นแบบดั้งเดิมซึ่งสื่อถึงวิถีชีวิตความผูกพันในครอบครัวในกลุ่มชาติพันธุ์และความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับบรรพบุรุษ และลวดลายที่ประยุกต์ โดยเลียนแบบจากกลุ่มที่อยู่ใกล้เคียงซึ่งต่างได้รับอิทธิพลซึ่งกันและกัน มีการปรับสีสัน และเพิ่มเติมลวดลายจากลายเดิมเป็นการทำลวดลายตามความต้องการของผู้บริโภคซึ่งนำผ้าของชาติพันธุ์และชนเผ่าไปตกแต่งและแต่งกายแบบปัจจุบัน นอกจากนี้การปรับ เปลี่ยนสีสันและลวดลายส่วนหนึ่งยังเป็นไปตามวัตถุดิบ เครื่องมือการผลิตและการพัฒนาของสังคม พบว่าผ้าส่วนใหญ่ใช้เส้นด้ายย้อมสีที่ซื้อหาได้ง่ายในท้องตลาดมาทอหรือปัก ทำให้เอกลักษณ์ภูมิปัญญาการใช้สีของชาติพันธุ์ค่อยๆ แปรเปลี่ยนไป และเป็นอิทธิพลที่มาจากภายนอกโดยมิได้เกี่ยวข้องกับความเชื่อใดๆ อย่างไรก็ตามยังคงมีสิ่งที่แสดงให้เห็นว่า ชาติพันธุ์และชนเผ่าทั้ง 5 กลุ่มยังคงรักษาภูมิปัญญาดั้งเดิมไว้ โดย เฉพาะเห็นได้จากลวดลายสำคัญและโครงสร้างใหญ่ๆ ได้แก่ เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายประจำชาติพันธุ์ ชนเผ่าและผ้าที่ใช้ในพิธีกรรม เช่น พบผ้าซิ่นของ 3 ชาติพันธุ์ยังคงมีการเลียนแบบโครงสร้างดั้งเดิม คือมี 3 ส่วน แม้ฟืมซึ่งเป็นอุปกรณ์ทอผ้าที่จำกัดหน้าผ้าจะได้รับการพัฒนาให้มีขนาดกว้างขึ้นแล้ว ลวดลายดั้งเดิมที่สำคัญ ซึ่งปรากฏบนผืนผ้าตามโครงสร้างเดิมพบบนผ้าที่ใช้ในพิธีกรรมหรือผ้าที่เกี่ยวข้องกับช่วงสำคัญๆ ของชีวิต นอกจากนี้การรณรงค์และปลุกสำนึกให้ชนเผ่าและชาติพันธุ์รักษาเอกลักษณ์ และพัฒนาให้เป็นจุดเด่นในผลิตภัณฑ์มีส่วนในการรักษาภูมิปัญญาดั้งเดิมได้

บรรณานุกรม :
สำราญ สุขใจ , สยุมพร สุภรพงษ์ , ธนพร ศิลปะชัย , วันทนา ทองเล่ม , หทัยกาญจน์ ประไพพานิช , เกศสุดา มนตรีศรี , กรรณิการ์ สนธิ , ปิยาภรณ์ เพชรสูงเนิน , ธนกิจ ถาหมี , ดิเรก สังข์ศร , ประหยัด ทีฆาวงค์ , สุลาวัณย์ คุณยศยิ่ง . (2555). การศึกษาและรวบรวมลายผ้าของชาติพันธุ์และชนเผ่า : กระเหรี่ยง ไทลื้อ ไทพวน ไทยวน และเมี่ยน.
    กรุงเทพมหานคร : กรมหม่อนไหม.
สำราญ สุขใจ , สยุมพร สุภรพงษ์ , ธนพร ศิลปะชัย , วันทนา ทองเล่ม , หทัยกาญจน์ ประไพพานิช , เกศสุดา มนตรีศรี , กรรณิการ์ สนธิ , ปิยาภรณ์ เพชรสูงเนิน , ธนกิจ ถาหมี , ดิเรก สังข์ศร , ประหยัด ทีฆาวงค์ , สุลาวัณย์ คุณยศยิ่ง . 2555. "การศึกษาและรวบรวมลายผ้าของชาติพันธุ์และชนเผ่า : กระเหรี่ยง ไทลื้อ ไทพวน ไทยวน และเมี่ยน".
    กรุงเทพมหานคร : กรมหม่อนไหม.
สำราญ สุขใจ , สยุมพร สุภรพงษ์ , ธนพร ศิลปะชัย , วันทนา ทองเล่ม , หทัยกาญจน์ ประไพพานิช , เกศสุดา มนตรีศรี , กรรณิการ์ สนธิ , ปิยาภรณ์ เพชรสูงเนิน , ธนกิจ ถาหมี , ดิเรก สังข์ศร , ประหยัด ทีฆาวงค์ , สุลาวัณย์ คุณยศยิ่ง . "การศึกษาและรวบรวมลายผ้าของชาติพันธุ์และชนเผ่า : กระเหรี่ยง ไทลื้อ ไทพวน ไทยวน และเมี่ยน."
    กรุงเทพมหานคร : กรมหม่อนไหม, 2555. Print.